Πλαντάνθηρο το Χλώρανθο.
Το παράδοξο σε όλες τις εξορμήσεις είναι πώς πολλές φορές νιώθεις σαν να βρίσκεσαι στην θάλασσα και ας βρίσκεσαι σε υψόμετρο ανω των 1200 m . Έτσι λοιπόν και χθες ένιωθα πώς το κύμα με τραβούσε στο βουνό μακρυά από τον δρόμο . Φυτό το φυτό , περιοχή την περιοχή έφτασα να βρίσκομαι πολύ μακρυά . Σε ένα τέτοιο σημείο συνάντησα το Πλαντάνθυρο. Με εντυπωσίασε με το πολύ μακρύ του σπιρούνι καθώς και με το σχήμα του άνθους του, που με την πρώτη ματιά μου έφερε στο νου το Συρτάκι . Στο συνειρμό με οδήγησε ο τρόπος με τον οποίο είναι απλωμένα τα πλευρικά πέταλα του φυτού. Για πρώτη φορά το συνάντησα εφέτος ενώ ψάχνοντας βρήκα πως έχει καταγραφεί παλαιότερα και στο site www.greekorchids.gr , ένα πολύ ενδιαφέρον site για τις ελληνικές ορχιδέες.
Γλοβουλάρια η Μεσημβρινή.
Η αλήθεια είναι πως όταν έχεις να αποτυπώσεις μια εικόνα όπως αυτή που συνάντησα στα 1.400 μέτρα υψόμετρο με το συγκεκριμένο φυτό, τα λόγια δέν μπορούν να εκφράσουν αυτό που η ψυχή σου απολαβάνει. Η συγκεκριμένη χαμηλή γλοβουλάρια καλύπτει ένα πετρώδες αφιλόξενο γριζοπράσινο έδαφος, προσδίδοντάς του πλουσιοπάροχα χρώμα και σχήμα. Αποπνέει κάτι από αλπικό τοπίο σε μια διαδρομή στην οποία μόλις πριν λίγα μέτρα είχα αφήσει το πυκνό δάσος της οξιάς και δέν περίμενα πως το φυτικό βασίλειο θα συνεχίσει να με εκπλήσσει. Το μόνο που άλλαζε ήταν το χαλί στο οποίο περπατούσα μόνο που τώρα ο χώρος μου δέν είχε επάνω όριο. Μέχρι σήμερα το φυτό μου χάρισε τις όμορφες του εικόνες μόνο στο Παικο. Η Flora Europea αναφέρεται στο φυτό λέγοντας πώς συναντάται στις Άλπεις και στα βουνά των Βαλκανίων.
Καμπανούλα των Βράχων.
Την χαρακτήρισα καμπανούλα των βράχων γιατί όσες φορές την συνάντησα ήταν καρφιτσωμένη ανάμεσα σε σχισμές βράχων. Πρόκειται για ενδημικό είδος της Μακεδονίας. Το Παικο έχει την τύχη να φιλοξενεί το όμορφο αυτό φυτό. Η καλοσχηματισμένη καμπάνα του άνθους δικαιολογεί την κατάταξή του φυτού στο γένος της καμπανούλας - Κωδώνιον. Το φυτό είναι πολυετές με τις ρίζες καρφωμένες συνήθως μέσα στους βράχους και τα φύλλα να κρέμονται. Η ανθοφορία πλούσια με μεγάλα γαλάζια άνθη που φτάνουν τα 50 mm . Θα παρατηρούσα μια ασυμμετρία στο σχετικά μικρό μέγεθος του φυτού σε σύγκριση με το μεγάλο άνθος. Ένα ακόμη στολίδι του Κιλκίς που μας καλεί να το γνωρίσουμε και να το χαρίσουμε στα παιδιά μας.
Ασφοδελίνη η Κίτρινη.
Κοινά γνωστό και ως Σπερδούκλι. Το παράξενο με το φυτό είναι πώς δέν αναφέρεται σε αρχαία συγγράμματα . Σε αντίθεση με το συγγενικό τους γένος Asphodelus . Είναι όμορφο πολυετές, ψηλό φυτό που εύκολα ξεπερνάει τα 50cm . Το εντυπωσιακό με το άνθος του φυτού είναι η αντίθετη κατεύθυνση (προς τα επάνω ) των τριών πετάλων και (προς τα κάτω ) του ενός πετάλου και των αναπαραγωγικών οργάνων του φυτού. Η παρουσία του στον Νομό είναι αρκετά συχνή με περισσότερα φυτά να αναπτύσσονται στο Παικο .
Άγρια-Φράουλα
Φραγκάρια η Πράσινη.
Το καταπληκτικό με το φυτό είναι πώς ενώ το άρωμα του λευκού άνθους του δεν δίνει αρώματα , ο καρπός του φυτού αποπνέει έντονα άρωμα τριαντάφυλλου. Αυτή ήταν και η πρώτη κουβέντα της κόρης μου μόλις δοκίμασε τον μικροσκοπικό, σε σχέση με αυτόν του εμπορίου καρπό του φυτού. Το άρωμά τους είναι τόσο έντονο που ακόμη και όταν μάζεψα τις φράουλες χωρίς καν να έχει πλησιάσει στο στόμα μου ο καρπός, το άρωμά του είχε πλημμυρίσει τον ουρανίσκο μου.
Αστράγαλος ο Πιεσμένος.
Η σημερινή έξοδος στο Παϊκο ήταν κάτι παραπάνω από ευχάριστη. Η ηλιοφάνεια και η σχετικά καλή θερμοκρασία βοήθησε πολύ . Η πρώτη εικόνα που θα δημοσιευτεί από την εκδρομή παρουσιάζει τον αστράγαλο σε ένα σημείο του βουνού έντονα πετρώδες , με τα φυτά να έχουν εντυπωσιακά προσαρμοσθεί στο δύσκολο αυτό περιβάλλον , σε χαμηλό ύψος χαϊδεύοντας το έδαφος. Το φυτό συνδέεται με ένα από τα άγρια πουλιά το οποίο θαρρώ πως είναι το ομορφότερο από όσα γνωρίζω . Ο αστράγαλος αυτός αποτελεί σημαντική πηγή τροφής για την ορεινή πέρδικα , που βρίσκει τρόπο να επιβιώνει σε σκληρές συνθήκες όταν ξεφεύγει από της σφαίρες των κυνηγών.
Ραμόνδα .
Αν και το φυτό πρωτοπαρουσιάστηκε στις 8/5/2010 στο site εν τούτης χρωστούσα μία φωτογραφία που αντιπροσώπευε καλύτερα το άνθος του φυτού . Θεωρώ πώς η φωτογραφία προσθέτει στην μοναδικότητα του φυτού αφού από όλο τον κόσμο επέλεξε μόνο τον Βόρρα και το Παικο για να αναπτυχθεί.
Νιγκέλλα η Δαμασκηνή.
Όμορφο φυτό με σχεδόν σκαλισμένο άνθος και αραχνοΰφαντα φύλλα, που μπορεί να φτάσει τα 50 cm . Το όνομα στο γένος δόθηκε από το μαύρο χρώμα των σπόρων (nigrum). Η ελληνική του ονομασία Μελάνθιον. Οι σπόροι του φυτού χρησιμοποιούνται στις βιομηχανίες καλλυντικών και αρωμάτων . Θα έλεγα πως ανήκει στην κατηγορία των καλλιτεχνημάτων της φύσης , ειδικά το άνθος αλλά και ο φλασκοειδής καρπός του . Θα το συναντήσουμε πολύ συχνά στο Κιλκίς σε μεγάλες ομάδες συνήθως γύρω από βάτα ή τριανταφυλλιές.
Υπερικόν το Διάτρητο.
Το κοινός ονομαζόμενο Βαλσαμόχορτο , Σπαθόχορτο.Κατέχει σπουδαία θέση στα ελληνικά γιατροσόφια με την φήμη του φαρμακευτικού είδους και ειδικότητα στην επούλωση πληγών και άλλων δερματικών νοσημάτων. Χρησιμοποιείται για την τόνωση του εξασθενημένου οργανισμού αλλά και ως αντιδιαρροϊκό . Συχνά τους καλοκαιρινούς μήνες θα δούμε μπουκάλια με βάλσαμο αφημένα στον ήλιο στα παράθυρα σε όλη την Ελλάδα, με 10 μέρη του φυτού και 100 μέρη λάδι . Η παρασκευή του σπαθόλαδου είναι εύκολη και ιδιαίτερα χρήσιμη για εγκαύματα . Το φυτό είναι πολύ κοινό στο Κιλκίς σε όλες τις περιοχές , συχνά δίπλα σε δρόμους.
Αχιλλαία η Ασπιδόμορφος.
Λέγεται πώς το γένος οφείλει το όνομά του στον Αχιλλέα. Η χρήση του από τον ομηρικό ήρωα προήλθε από την συμβουλή της θεάς Αθηνάς ύστερα από τον τραυματισμό του από τον Πάρη. Το όνομα στο είδος προέρχεται από τις ελληνικές λέξης χρυσός + κόμη (μαλλιά) , εύκολα καταλαβαίνουμε από που προέρχεται. Τα έντονα χρώματα της συμπαγούς ταξιανθίας και η αντίθεση που δημιουργείται με τα ασημένια φύλλα του φυτού δημιουργούν ένα εντυπωσιακό σύνολο. Ανθεκτικό στην ξηρασία της περιοχής με συχνή εμφάνιση κυρίως σε βραχώδεις περιοχές.
Ερυθραία το Κενταύριο.
Φυτό πολύ συχνό στο Κιλκίς. Πρόκειται για το μικρόν Κενταύριο του Διοσκορίδη . Oι Ρωμαίοι το ονόμαζαν Φεβριφούγαμ και στα Τουρκικά ονομάζεται Κερμιζί Καντάριον (Λεξικόν Φυτολογικό-Γεννάδιου). Είναι ιδιαίτερα ικανό φαρμακευτικό φυτό με τονωτικές και αντιπυρετικές ιδιότητες. Αποξηραμένα εναέρια μέρη του φυτού μπορεί να χρησιμοποιηθούν όλο το χρόνο αφού τα αφήσουμε σε ζεστό νερό για 5-10 min . Έχει ακόμη και καθαρτικές ιδιότητες. Τα λουλούδια του φυτού θα τα δούμε ανοιχτά μόνο σε ηλιόλουστες ημέρες αφού το φυτό είναι πολύ απαιτητικό σε ήλιο. Αν και φαίνεται ευαίσθητο φυτό εν τούτης οι περιοχές στις οποίες αναπτύσσεται είναι άγονες , πετρώδεις.
Υπέρικο το Ολυμπιακό.
Εμφανίζεται σε ξηρές, πετρώδης περιοχές στο τέλος τής Άνοιξης και συνεχίζει ανθισμένο μέσα στο καλοκαίρι. Είναι το υπέρικο με το μεγαλύτερο σε μέγεθος άνθος, μπορεί να φτάσει τα 60 mm . Έχει βλαστό όρθιο ή πεσμένο με μήκος μέχρι και 50cm . Ο Διοσκουρίδης το περιέγραφε ως "χειρώνειον πάνακες" κατάλληλο για δαγκώματα φιδιών. Χρησίμευε όπως και όλα τα φυτά του γένους στην θεραπεία πληγών αλλά ήταν και δραστικό φάρμακο κατά της ισχιαλγίας (Η Ελληνική Χλωρίδα- Ελμουτ Μπάουμαν )
Οινάνθη η Χορτόφυλλος.
Αν και Οινάνθη ονόμαζε ο Θεόφραστος το άνθος της Αμπέλου το λατινικό όνομα στο γένος δόθηκε από το άρωμα του άνθους που μοιάζει με αυτό του κρασιού. Τα φυτά που κατατάσσονται στο γένος είναι συνήθως δηλητηριώδη, τοξικά και προκαλούν προβλήματα σε ζώα που τα καταναλώνουν . Κάποια φυτά μάλιστα μπορούν να σκοτώσουν ακόμη και αγελάδα. Το συγκεκριμένο είδος θα το συναντήσουμε στο Κιλκίς σε υγρές περιοχές , συνήθως κοντά σε ρυάκια ή και σε μικρές λίμνες με στάσιμα νερά .
Ανακαμπτίς η Πυραμιδοειδής .
Φυτό λεπτό και ψηλό με ρόδινα άνθη σε πυραμιδοειδή ταξιανθία από την οποία και πήρε το όνομά του το είδος. τα μικρά άνθη που μπορεί να έχουν και λευκό χρωματισμό (στο Κιλκίς ακόμη δεν συνάντησα) έχουν πολύ μακρύ και λεπτό πλήκτρο ενώ το χείλος του είναι τρίλοβο. Φυτό αρκετά συχνό στο νομό , αναπτύσσεται καλύτερα σε περιοχές προστατευμένες από τον μεσημεριανό ήλιο . Πολλές φορές στολίζει τις άκρες του δρόμου. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της στροφής του Μεταλλικού λίγο πριν την ανηφόρα πρός το Κιλκίς όπου στα δεξιά του δρόμου κάθε χρόνο τέτοια εποχή οι πυραμιδούλες αναπτύσσουν τις ταξιανθίες τους.
Κενταύριο .
Εδώ και τρία χρόνια σε μια εξόρμηση στο Κιλκίς είχα συναντήσει μεγάλους πληθυσμούς από το συγκεκριμένο Κενταύριο το οποίο δεν μπόρεσα μέχρι τώρα να αναγνωρίσω. Η αναγνώριση του γένους βέβαια δέν είναι εύκολη όμως τελικά με την πολύτιμη βοήθεια του Καθηγητή Γρηγόρη Ιατρού ο οποίος αμέσως προθυμοποιήθηκε να βοηθήσει, γνωρίστηκα καλύτερα με το φυτό. Πρόκειται για φυτό ενδημικό των Βαλκανίων και κυρίως της Βουλγαρίας και της Ελλάδας . Η περιοχή Χαλκιδικής, Θεσσαλονίκης και Κιλκίς είναι σημαντικοί τόποι ανάπτυξής του . Στο Κιλκίς το έχω συναντήσει σε τρεις περιοχές μέχρι τώρα . Οι πληθυσμοί του βέβαια είναι πολύ μεγάλοι και δέν φαίνεται να διατρέχει κίνδυνο εξαφάνισης.
Εχινόπους ο Τροπιοειδής. (Αφάνα)
Θαμνώδες είδος με σχεδόν ποώδεις λείους γωνιοειδής βλαστούς. Φύλλα μικρά απλά γραμμοειδή . Άνθη κίτρινα σε βοτρυοειδής ταξιανθίες με τριχωτό κάλυκα. Καρπός μικρός με 1-2 σπέρματα. σε μεγάλους πληθυσμούς σε πλαγιές και ρέματα σε όλο το Κιλκίς. Το κύριο φυτό που η φύση στο Νομό μας επέλεξε για εδαφοκάλυψη και μάλιστα με καταπληκτικό οπτικό αποτέλεσμα.
Γλαδίολος ο Στεγοειδής.
Η δεύτερη γλαδιόλα του Κιλκίς . Λίγο πριν είχαμε συναντήσει και παρουσιάσει την italica . Οι δύό γλαδιόλες εμφανώς διαφέρουν στο μέγεθος του ανθήρα ο οποίος στην italica είναι σαφώς μεγαλύτερος από τα νημάτια που τον στηρίζουν, ενώ είναι σαφώς μεγαλύτερα τα νημάτια από τον ανθήρα στην imbricatus. Η στεγοειδής είναι πιο εύρωστο φυτό όμως και δυσπροσάρμοστο αφού ενώ η italica ανακατεύεται στις καλλιεργήσιμες εκτάσεις την imbricatus δεν θα την συναντήσουμε σε τόσο πολυσύχναστες περιοχές . Μέτρια η παρουσία του στο Νομό κυρίως στο Μαυροβούνι.
Δρακούνκουλος ο Κοινός.
Κοινή ονομασία του φυτού Δρακοντιά ή Φιδόχορτο. Η ονομασία δρακοντιά πολλές φορές αναφέρεται και σε άλλα γένη της οικογένειας όπως τα Arum . Η ονομασία φιδόχορτο παραπέμπει στο βλαστό του φυτού ο οποίος μοιάζει να αποτελείται από φολίδες όπως και στα φίδια. Ο δρακούνκουλος είναι κονδυλώδες φυτό με εντυπωσιακά λόγο του μεγέθους αλλά και του σχήματος άνθη. Μέσα από την λογχοειδή σπάθη αναπτύσσεται ένας λεπτός μακρύς σκουροπόρφυρος σπάδικας. Το άνθος αποπνέει έντονη και άσχημη μυρωδιά πτώματος, προσελκύοντας έτσι κυρίως μύγες τις οποίες παγιδεύει για μια ημέρα ώστε να μπορέσει να γονιμοποιηθεί. Το μοτίβο του άνθους έχει βρεθεί σε σαρκοφάγους στην ανατολική Κρήτη μια και στην αρχαία Ελλάδα το φυτό ήταν συνδεδεμένο με τα φίδια που αντιπροσώπευαν τη μυστικότητα του κάτω κόσμου (Έλμουτ Μπάουμαν- Η Ελληνική χλωρίδα). Το φυτό έχει ισχυρή παρουσία στην περιοχή της Μεγάλης Στέρνας όπου τα άνθη είναι μικρότερα από φυτά που αναπτύσσονται κατά μήκος του γαλλικού ποταμού.
Κνίκος ή Ιεράκανθα.
Φυτό ετήσιο φαρμακευτικό. Κατά τον Γεννάδιο το μόνο είδος του γένους στην Ελλάδα. Θα το συναντήσουμε σε αρκετά σημεία στο Κιλκίς συνήθως σε άγονα ηλιόλουστα μέρη . Το άνθος του ξεχωρίζει από το υπόλοιπο φυτό από τα μικρά χρυσοκίτρινα αγκάθια που περιβάλουν τα ανοιχτοκίτρινα ανθίδια. Το σχήμα του άνθους μοιάζει λίγο με αυτό της αγκινάρας . Οι φαρμακευτικές του ιδιότητες είναι περίπου ίδιες με αυτές του σπαθόχορτου με το οποίο συνήθως και αναμιγνύεται για την παρασκευή αφεψημάτων . Λίγο πριν την ανθοφορία συλλέγονται οι μίσχοι και αποξηραίνονται . Οι ουσίες που περιέχει το φυτό διεγείρουν την όρεξη , βελτιώνουν την πέψη και βοηθούν στην δράση των εντέρων (NICO VERMEULEN-ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΤΩΝ ΒΟΤΑΝΩΝ).
Εναλλακτικές Καλλιέργειες.
Η αποδέσμευση των ενισχύσεων ανάγκασε τους παραγωγούς να στρέψουν το βλέμμα τους σε καλλιέργειες που ακούγονται και ίσως να κουβαλάνε μαζί τους και κάποιο αξιοπρεπές εισόδημα . Φέτος είναι η πρώτη χρονιά που αρκετός κόσμος ρωτούσε για τα κίτρινα χωράφια στην περιοχή της Χρυσόπετρας και της Νέας Σάντας . Πρόκειται για την ελαιοκράμβη που εδώ και λίγα χρόνια δοκιμάζεται στον Νομό . Το 2010 όμως είναι η χρονιά που τα στρέμματα που καλλιεργήθηκαν είναι ικανά να δώσουν απάντηση στο αν αξίζει ή όχι η καλλιέργεια.
