Nepeta cataria - ( L)

Νεπέτα η Γαλεόφυλη.

Όταν συνάντησα το φυτό εντυπωσιάστηκα από το ζωηρό του παράστημα και ιδιαίτερα από το κάτω χείλος του άνθους .Με  πριονωτό σχήμα και προς τα επάνω κίνηση, δημιουργεί μία μικρή χουφτίτσα στην άκρη του άνθους. Η πληροφορία όμως που με περίμενε αργότερα, μετά την αναγνώριση , όταν  άρχισα να ψάχνω σε βιβλία αλλά και στο διαδίκτυο γι την γαλεόφυλη (γαλή=γάτα) νομίζω πώς ήταν περισσότερο εντυπωσιακή. Το φυτό λοιπόν αναδύει ένα άρωμα που προέρχεται από την ουσία νεπετολακτόνη. Αυτή η ουσία διεγείρει με κάποιον τρόπο τις γάτες προκαλώντας το αίσθημα της ευχαρίστησης , όπως όταν έρχεται σε οργασμό. Οι γάτες λοιπόν τρίβονται στο φυτό για να νοιώσουν αυτή την απόλαυση πολλές φορές μάλιστα καταναλώνουν και φύλλα του.

Phlomis samia -L.

Φλωμίς η Σαμία.


Ένα πολύ όμορφο πολυετές φυτό , σπάνιο σχετικά για την χλωρίδα του Κιλκίς.Σλύμφωνα με την Flora europea είναι φυτό που εμφανίζεται στην Ελλάδα και στο νότιο μέρος της F.Y.R.O.M. Ο κοπρμός είναι έντονα κολλώδης – αδενώδεις με καφέ χρωματισμό όπως και τα έντονα καμπυλωτά άνθη που έχουν ερυθρωπή γλώσσα. Τα σημεία που το έχω συναντήσει δεν είναι περισσότερα από πέντε , γεγονός που το κατατάσσει στα σπάνια φυτά της περιοχής.

Scutellaria velenovskyi -Rech. fil.

Σκουτελάρια του Velenovskyi.

Το σχήμα του κάλυκα του φυτού που παραπέμπει σε Ασπίδα (λατ.scutella) , ο οποίος έδωσε στο γένος το όνομα. Είναι το τρίτο είδος σκουτελάριας που αναπτύσσεται στην περιοχή μας . Σίγουρα στην νότιες περιοχές τής Περιφερειακής Ενότητας κοντά στα σύνορα με την Θεσσαλονίκη. Το φυτό προτιμάει περιοχές σκιαζόμενες αλλά φωτεινές. Είναι πολυετές με λευκό άνθος . Στο άνω χείλος του άνθους υπάρχει μπλε χρωματισμός.

Mentha pulegium - ( L)

Μέντα η Πουλέγειος.
Φυτό πιο γνωστό με τις ονομασίες Φλυσκούνι και Βλιχώνι. Από τις πιο όμορφες μέντες που συνάντησα στο Κιλκίς και μάλιστα σε μια περιοχή χαμηλού υψομέτρου . Η ονομασία του είδους δόθηκε στο φυτό από την φήμη που υπήρχε πώς είχε απωθητικές ιδιότητες ενάντια στους ψύλλους. Χαρακτηριστικό του φυτού που συνάντησα το γεγονός ότι όρθιοι ήταν μόνο οι βλαστοί που είχανε άνθη ενώ οι υπόλοιποι ήταν ξαπλωμένοι στο έδαφος. Από τις πιο όμορφες μέντες με μικρές ομάδες ανθέων και καρφιτσωμένοι στους βλαστούς.

Phlomis herba-venti ssp.pungens -(Willd.)

Φλομίς η Νύσσουσα.

Σήμερα τα φυτά που παρουσιάζω έχουν και τα δύο σχέση με την φωτιά και μάλιστα με της λάμπες στην Αρχαία Ελλάδα . Η φλομίς πήρε το όνομά της από την λέξη φλόγα και αυτό γιατί τα τριχωτά φύλλα του φυτού τα χρησιμοποιούσαν ως φυτίλι για τις λάμπες και τις λαμπάδες .

Αξιοσημείωτο για το γένος είναι το γεγονός ότι υπάρχουν έρευνες για την χρήση ουσιών του φυτού στον αγώνα  κατά του διαβήτη.

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ: 1. Άνθος πορφυρό 2.Ανω χείλος του άνθους έντονα καμπυλωτό 3.Κάλυκας 8-200mm 4.Φύλλα με αστεροειδής τρίχες.

Melittis melissophyllum ssp.albida -(Guss.)

Μελιττίς η Μελισσόφυλος.

Πολυετές φυτό με μεγάλα λευκά άνθη και καρδιοειδή έμισχα φύλλα με πολλές τρίχες. Το άνθος του φυτού είναι μεγάλο , μπορεί να φτάσει τα 4,5 cm .Προτιμά σκιερές θέσεις , συνήθως προστατεύεται κάτω από μεγαλύτερα δέντρα. Η παρουσία του στα Κρούσσια δέν είναι ιδιαίτερα έντονη. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ:1.Βλαστός με έντονη παρουσία αδένων.

Satureja macedonica - Form.

Θύμβρα η Μακεδονική.

Το γένος είναι πιο γνωστό ως θρούμπι. Το συγκεκριμένο είδος εμφανίζεται σε περιοχές της κεντρικής Μακεδονίας και σε περιοχές της Αλβανίας και των Σκοπίων. Εντυπωσιακό σε ύψος φυτό για αυτή την εποχή με λευκά άνθη και σχετικά μεγάλα φύλλα σίγουρα μεγαλύτερα από αυτά του θυμαριού . Η πρώτη εντύπωση που δίνει το φυτό είναι πως πρόκειται για θυμάρι . Αναπτύσσεται πολύ σε πετρώδης περιοχές των πλαγίων και του χαμηλού πολύ κοντά από τα σύνορα μας με τα Σκόπια.

Salvia amplexicaulis - Lam.

Σάλβια η Περίβλαστος.
Σύμφωνα με την Flora Europea Είδος που το συναντάμε στην Βαλκανική Χερσόνησο . Είναι γνωστό στην Ελλάδα και με το όνομα Αγριοβασιλικός . Στην φαρμακευτική έχουν γίνει αρκετές έρευνες για συστατικά του φυτού που βοηθάνε στην λειτουργία της καρδιάς. Στην περιοχή του Κιλκίς η παρουσία του φυτού είναι έντονη σχεδόν σε όλο το Νομό . Ο Ιούνιος είναι ο κύριος μήνας της άνθησης του φυτού και το χαρακτηριστικό της αναγνώρισης του , τα περίβλαστα φύλλα και η αρκετά μεγάλη ιώδης ανθοταξία.

Lamium maculatum - ( L )

Λαίμιο το Στικτό.

Πολυετές είδος που πολλαπλασιάζεται με παραφυάδες που βλαστάνουν εύκολα. Για το λόγο αυτό θα το συναντήσουμε σε μεγάλες ομάδες να συμπεριφέρεται ως φυτό εδαφοκάλυψης. Ανθίζει λίγο αργότερα από το άλλο Λαίμιο του Κιλκίς το Γαργανικό το οποίο βιάζεται να καλέσει τα έντομα από νωρίς τον Φεβρουάριο , ειδικά  σε προστατευμένες περιοχές. Όπως και το Λευκό Λαίμιο έχει τόσο πολύ νέκταρ που μπορούμε και να το πιούμε. Θα το συναντήσουμε σε περιοχές του Κιλκίς που ξεπερνάνε τα 300 μ μέσα στον Απρίλιο.

Lamium amplexicaule ssp. amplexicaule - ( L.)

Λαίμιο το Περίβλαστο.

Το όνομα του γένους οφείλεται στο μακρύ λαιμό του άνθους και αυτός έδωσε και το όνομα στην Οικογένεια . Το όνομα στο είδος δόθηκε από τα ανώτερα φύλλα του βλαστού που τον αγκαλιάζουν. Είναι χειμερινό δικοτυλήδονο φυτό που φυτρώνει το φθινόπωρο και ανθίζει την άνοιξη. Τα κατώτερα φύλλα σε αντίθεση με τα περίβλαστα έχουν μίσχο . Κάθε φυτό μπορεί να παράξει μέχρι και 200 ωοειδής σπόρους . Πολύ συχνό φυτό σε χλοώδεις περιοχές του Νομού , με άνθη συνήθως τους πρώτους μήνες της άνοιξης.

Calamintha nepeta (L.) Savi. ssp.nepeta

Αγριορίγανη , Άγριος Βασιλικός .

Το όνομα του γένους κρύβει μέσα του την λέξη μέντα , το ίδιο ισχύει με το άρωμα του φυτού που κρύβει μέσα του κάτι από μέντα , όχι όμως μόνο αυτό αλλά και λίγο από το άρωμα του βασιλικού ενώ συνεχίζοντας να τρίβουμε τα φύλλα του η αίσθηση της ρίγανης γαργαλά την όσφρηση μας. Πρόκειται για φυτό αρωματικό , πολυετές  με βλαστούς όρθιους και άνθη ανοιχτού μοβ χρωματισμού . Το υποείδος nepeta ξεχωρίζει από το υποείδος gradulosa από τον αριθμό των δοντιών που έχουν τα φύλλα (περισσότερα από 5 σε κάθε πλευρά). Στην Ιταλία το χρησιμοποιούν πολύ στην μαγειρική  (nepitella) .

Το φυτό ανθίζει από τον Ιούνιο . Ακόμη και σήμερα αρχές Οκτώβρη θα το δούμε ανθισμένο σε μικρές ομάδες κάτω από ψηλότερα φυτά τουλάχιστον στην περιοχή του Παικου.

Lycopus europaeus ssp. menthifolius

Λυκοπόδιο το Ευρωπαίο .

Θα το συναντήσουμε κοντά σε ποτάμια και υγρές τοποθεσίες . Αναπτύσσει όρθιους βλαστούς μέχρι 90 cm με χαρακτηριστικά λογχοειδή φύλλα και λευκά μικρά άνθη με ροζ στίγματα συγκεντρωμένα στα γόνατα των βλαστών στο σημείο που αναπτύσσονται τα φύλλα . Τα φυτό έχει την ικανότητα να μειώνει την δραστικότητα του ιωδίου και βοηθάει σε περιπτώσεις υπερθυρεοειδισμού . Για μεγάλο διάστημα οι γιατροί το συνιστούσαν σε τέτοιες περιπτώσεις . Το φυτό σε συνδυασμό με τον Λεόνουρο τον Καρδιακό χρησιμοποιούνται ως ομοιοπαθητικά φάρμακα.

Salvia glutinosa L.

Σάλβια η Γλουτενώδης.

Φυτό έντονα αρωματικό με εντυπωσιακό άνθος . Η μοναδική Σάλβια με κίτρινο χρωματισμό που έχω συναντήσει μέχρι σήμερα στην περιοχή του Κιλκίς και ειδικότερα στο Πάικο , χαρακτηριστικό του κίτρινου άνθους τα καφέ στίγματα που διακόπτουν την κίτρινη μονοτονία  . Όλο το φυτό καλύπτεται από έντονα αρωματική κολλώδη ουσία , με άρωμα που ισορροπεί μεταξύ λεμονιού και τσάι του βουνού. Η επαφή με το φυτό κάνει έντονη την παρουσία της κόλλας ενώ το οξύ άρωμα παραμένει στα χέρια. Εντυπωσιακό είναι εξάλλου και το σχήμα βέλους των μεγάλων φύλλων του φυτού . Το φυτό χρησιμοποιήθηκε για τον αρωματισμό κρασιών ενώ χρησιμοποιείται και για τον αρωματισμό εσωτερικών και εξωτερικών χώρων.

Mentha longifolia (L.) Hudson.

Μέντα η Μακρόφυλλος.

Στην Ελληνική μυθολογία η Μίνθη από την οποία προέρχεται και το όνομα του γένους ήταν μια όμορφή γυναίκα , νύμφη του κάτω κόσμου που εντυπωσίασε το Άδη -θεό του κάτω κόσμου - ο οποίος την ερωτεύτηκε . Η Περσεφόνη τότε γυναίκα του θεού προσπάθησε να σκοτώσει την αντίζηλό της , ο Αδης για να την σώσει την μεταμόρφωσε σε ένα φυτό  , το γνωστό γένος με το ιδιαίτερο άρωμα και τις πολλές χρήσης . Το συγκεκριμένο είδος μπορεί να ξεπεράσει το 1 m σε ύψος και έχει χαρακτηριστικά χνουδωτά φύλλα και συμπαγή ταξιανθία. Οι πληθυσμοί του σε πολλές περιοχές του Κιλκίς είναι μεγάλοι . Φαρμακευτικά δρα ευεργετικά σε στομαχικές διαταραχές .

Stachys sylvatica L.

Στάχυς ο Δασικός .

Πολυετής πόα που αναπτύσσεται σε σκιερές και ημισκιερές δασικές περιοχές του Κιλκίς από τον μήνα Ιούνιο. Η ταξιανθία του φυτού αναπτύσσεται στην κορυφή του φυτού με τα άνθη να είναι σχεδόν καρφιτσωμένα πάνω στον τετράγωνο βλαστό . Έχουν σκούρο ρόδινο χρωματισμό με λευκά χαρακτηριστικά στίγματα μοιάζοντας με τα άνθη της ορχιδέας. Έντονα ασύμμετρο φυτό αφού στην βάση του αναπτύσσονται έμμισχα φύλλα μεγάλου μεγέθους που μοιάζουν με αυτά της τσουκνίδας , δημιουργώντας πλατιά βάση , ενώ παράλληλα αναπτύσσει μακρόστενη ταξιανθία με μικρά άνθη. Το φυτό χρησιμοποιείται για την επούλωση πληγών.

Mentha aquatica L.

Μέντα η Υδροχαρής .

Κατά την άποψή μου η πιο όμορφη μέντα του Κιλκίς. Θα την συναντήσουμε σε υγρούς τόπους του Νομού και θα μας οδηγήσει σε αυτήν η έντονη μυρωδιά των φύλλων του φυτού . Στην άνθηση αναπτύσσονται σχεδόν σφαιρικά κεφάλια με χρώμα που παίζει με αποχρώσεις του ερυθρού και του ιώδους . Τα φύλλα είναι ωοειδή και αναδύουν έντονη χαρακτηριστική μυρωδιά όταν τα τρίβουμε αλλά και χωρίς να τα ακουμπήσουμε . Θα την δούμε ανθισμένη από τον Ιούλιο μέχρι και τον Σεπτέμβριο . Φαρμακευτικά έχει βρεθεί πως έχει αντιδιαρροικές ιδιότητες αλλά κυρίως δρα κατά των μυικών συσπάσεων (κράμπες).

Origanum vulgare L.

Ρίγανη η Άγρια.

Η άγρια ρίγανη του Κιλκίς . Οι γέροντες στην περιοχή μας την αποκαλούν " Ποντιακό τσάι " . Είναι ένα πολυετές φυτό με όρθιους βλαστούς και άνθη με μικρή ροζ στεφάνη . Το φυτό παίζει μεταξύ του πράσινου των φύλλων και του ροζ της ταξιανθίας . Πολύ μεγάλοι πληθυσμοί στο Πάικο ενώ αρκετά σημαντική είναι η παρουσία του φυτού και στην περιοχή του Μαυροβουνίου. Το χαρακτηριστικό του φυτού είναι πώς όταν αποξηραίνεται χάνει την έντονη μυρωδιά χαρακτηριστικό της ρίγανης . Όταν όμως βυθίσουμε τα ξεραμένα φύλλα σε ζεστό νερό το άρωμα που αναδύεται είναι μοναδικό. Εκτός από τις ιδιότητες του εγχύματος κατά του βήχα και του κοκκύτη η σημαντικότερη ιδιότητα που έχει να προσφέρει το φυτό είναι η η αντιοξειδωτική του δραστηριότητα. Δυο κουταλάκια αποξηραμένα φύλλα ρίγανης ανα φλιτζάνι βραστό νερό . Σε τεστ μεταξύ 100 φυτών της οικογένειας των LABIATAE η ρίγανη συγκεντρώνει την μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δραστηριότητα κατά των ελευθέρων ριζών που δημιουργούνται στον οργανισμό από τα μόρια του οξυγόνου.

Teucrium polium ssp capitatum L.

Τεύκριον το Πόλιον.

Ποώδες  φαρμακευτικό - μελλισοκομικό πολυετές φυτό με πολύ μεγάλη παρουσία στο νομό , από τής χαμηλές χορτολιβαδικές εκτάσεις μέχρι και τής μεγάλου υψομέτρου βραχώδεις περιοχές. Γνωστό και με τις ονομασίες Παναγιόχορτο - Μοσχόχορτο ενώ στην Κύπρο είναι γνωστό ως Μητέρα. Κατά τον Ησίοδο οι γιατροί το ΄εδιναν με φίδι στους σπληνοπαθής και σ΄αυτούς που υπέφεραν από το συκώτι (Ελμουτ Μπαουμαν - Η Ελληνική Χλωρίδα) . Ο βλαστός του φυτού όταν τριφτεί αναδίδει την οσμή σκόρδου γι αυτό και σπάνια το τρώνε τα ζώα , όταν όμως το φάνε η οσμή μεταδίδεται στο γάλα.

Melissa officinalis L. ssp. officinalis

Μέλισσα η Φαρμακευτική.

Το γνωστό μας Μελισσόχορτο ή Μελισσοβότανο ή Κιτροβάλσαμο. Πρόκειται για φαρμακευτικό αρωματικό και μελιγόνο βότανο. Το όνομά του το γένος το πήρε από την εντυπωσιακή σχέση που έχει το φυτό με της μέλισσες.Καλλιεργείται ευρέως για την παραγωγή αιθέριου ελαίου από το εύοσμο με αποχρώσεις λεμονιού φύλλωμά του . 8 με 20 gr φύλλων σε ένα λίτρο νερού δρουν αποτελεσματικά κατά της ανορεξίας και των νευρικών παθήσεων. Μερικές σταγόνες αιθέριου ελαίου στο νερό του μπάνιου το κάνουν χαλαρωτικό. Θα το συναντήσουμε σε πυκνές ομάδες σε πολλές περιοχές του Κιλκίς συνήθως σε δροσερά μέρη , κοντά σε ποτάμια να αναπτύσσει τα κατ αρχήν κίτρινα μικρά άνθη του τα οποία στην ωρίμανση παίρνουν λευκό χρώμα.

Salvia sclarea L

Σάλβια η Ερυθρανθής.

Πολυετές αρωματικό φυτό με ύψος που φτάνει τα 80 cm με τριχωτό βλαστό έντονα αρωματικό. Η ανθοφορία ξεκινάει τον πρώτο μήνα του Καλοκαιριού μέχρι και τον Σεπτέμβριο. Το έχω συναντήσει σε πολλές περιοχές του Νομού . Σε περιοχές με αρκετή υγρασία τα φυτά ήταν πιο εύρωστα αλλά είχαν λιγότερο άρωμα . Σε ξερικές  , βραχώδεις περιοχές  τα φυτά αποπνέουν έντονο άρωμα . Το φυτό είναι και γνωστό ως Άι Γιάννης , Γοργόγιαννη. Από τις ταξιανθίες της κυρίως εξάγεται αιθέριο έλαιο που χρησιμοποιείται στην αρωματοποιΐα , γι το σκοπό αυτό έχει αναπτυχθεί πολύ και η καλλιέργεια του φυτού ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως φάρμακο για την θεραπεία πεπτικών διαταραχών.