Xanthium strumarium L. ssp.strumarium

Ξάνθιο το Χοιράδιον .

Το γένος πήρε το όνομά του από μια χρωστική που περιέχει ο νωπός καρπός με την οποία στην αρχαία Ελλάδα έβαφαν ξανθές. Το συγκεκριμένο είδος είναι γνωστό ως αγριομελιτζάνα . Πολύ συχνό σε εμφάνιση στον νομό κυρίως στις καλαμιές των σιτηρών μετά το θέρος . Πιο συχνοί σε εμφάνιση είναι οι καρποί του φυτού , πάνω στο τρίχωμα των αιγοπροβάτων που βόσκουν στα θερισμένα σταροχώραφα. Από τον καρπό της αγριομελιτσάνας έγινε και η ανακάλυψη του Velcro , πιο γνωστό σε εμένα ως χριτςχρατς . Είναι η εφεύρεση που αντικατέστησε το φερμουάρ και είναι πιστό αντίγραφο του τρόπου που ο καρπός του ξανθιου προσκολλάται στις τρίχες . Τον τρόπο αυτό παρατήρησε και ένας Ελβετός ορειβάτης ο Mestral και ανακάλυψε το Velcro .

Xanthium spinosum L.

Ξάνθιο το Αγκαθωτό .

Γνωστό και ως Ασπράγκαθο . Είναι ετήσιο καλοκαιρινό φυτό που μπορεί να φτάσει και το 1 m. Την περίοδο αυτή αρχές Σεπτέμβρη η παρουσία του είναι ιδιαιτέρως αξιοπρόσεκτη μια και τα περισσότερα φυτά έχουν ξεραθεί και από τα λίγα που αντέχουν ακόμη είναι τα ασπράγκαθα. Η παρουσία των ιδιαιτέρως σκληρών κίτρινων αγκαθιών του φυτού , βοηθάει στην μικρή απώλεια υγρών από το φυτό και έτσι κατορθώνει να αντεπεξέλθει στην ξηρασία . Το φυτό αποτελεί δείκτη αμμωδών εδαφών που έχουν μικρή περιεκτικότητα αλάτων.

Atropa bella-dona L.

Άτροπος η Ευθάλεια.

Φυτό όχι πολύ διαδεδομένο στην περιοχή του Κιλκίς . Μέχρι σήμερα το έχω συναντήσει μόνο σε κάποιες περιοχές του ορεινού όγκου των Κρουσσίων.Μπορεί να φτάσει τα 180 cm και έχει μεγάλα πλατιά έμισχα φύλλα ένω τα άνθη της έχουν ιδιαίτερο πορφυρό χρώμα. Ό Αύγουστος είναι ο κύριος μήνας ανθοφορίας του φυτού ενώ ακολουθούν οι μαύροι γυαλιστεροί καρποί , η χρήση των οποίων έδωσαν το όνομα στο είδος. Στην Ιταλία λοιπόν οι κυρίες που ήθελαν να έχουν μεγάλες κόρες ματιών έβαζαν από μια σταγόνα από τον καρπό στο μάτι και προκαλούσαν έτσι διαστολή της κόρης των ματιών , έτσι καλλωπίζονταν λοιπόν οι γυναίκες της αναγέννησης και γινόντουσαν " bella dona " . Το φυτό είναι δηλητηριώδες λόγω των αλκαλοειδών ουσιών όπως η ατροπίνη . Τα πουλιά και τα κουνέλια είναι οι οργανισμοί που αντέχουν το δηλητήριο του φυτού.

Datura stramonium L.

Δατούρα η Στραμώνιος .

Ο κοινά ονομαζόμενος Τάτουλας. Είναι ετήσιο ζιζάνιο που μπορεί να φτάσει το ύψος των 120cm .  Η καταγωγή του φυτού είναι από την Κεντρική Αμερική και έχει διαδοθεί σε όλο τον κόσμο . Το φυτό έχει άσχημη , έντονη μυρωδιά με πολύ όμορφο όμως λευκό άνθος σε σχήμα σάλπιγγας με μεγάλο μέγεθος που φτάνει την διάμετρο των 10cm  . Στο Κιλκίς θα το συναντήσουμε ανθισμένο μέχρι και τον Οκτώβριο . Οι σπόροι και τα φύλλα του φυτού περιέχουν ατροπίνη και σκοπολαμίνη που σε μεγάλες ποσότητες είναι θανατηφόρες . Με την μυρωδιά και τις θανατηφόρες ουσίες το φυτό κατορθώνει να αποφεύγει τα χορτοφάγα ζώα που είναι αρκετά στον Νομό και έτσι να επιβιώνει σχετικά εύκολα .

Solanum nigrum L

Σολανό το Μελανό.

Η κοινή ονομασία του φυτού είναι Στύφνος . Ετήσιο φυτό που φτάνει μέχρι 30cm με ιώδη στελέχη και οξύληκτα φύλλα με πορφυρές παρυφές και λευκή άνθη με κίτρινους ανθήρες και μαύρες ράγες.Είναι τοξικό φυτό αν και παλαιότερα το χρησιμοποιούσαν ως καταπραϋντικό . Σήμερα στο Κιλκίς αποτελεί ζιζάνιο με μεγάλους πληθυσμούς στην περιοχή των Αμαράντων και του Δροσάτου . Κάθε φυτό μπορεί να παράγει μέχρι και 500 σπόρους .

Humulus lupulus L.

Χούμουλος ο Λυκίσκος.

Φυτό αναρριχώμενο που φτάνει τα 6 μ . Γνωστό στην περιοχή του Κιλκίς με την ποντιακή του ονομασία " τρός ". Πολύ συχνό σε εμφάνιση φυτό στο νομό , συνήθως σε υγρές περιοχές . Στό λεκανοπέδιο των Μουριών θα το συναντήσουμε και μέσα στις κατοικημένες περιοχές . Φαίνεται πώς η Λίμνη Δοϊράνη δημιουργεί συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη του φυτού. Καλλιεργείται σε βορειότερες χώρες σε μεγάλες εκτάσεις αφού οι στρόβιλοι (θηλυκές ταξιανθίες) χρησιμοποιούνται στην ζυθοποιία για να αρωματίσουν την μπύρα. Η ουσία λυκισκίνη είναι υπεύθυνη γι αυτό. Φαρμακευτικά το φυτό βοηθάει στην πέψη , αυξάνει την όρεξη και μειώνει την νευρική ένταση.

Ecbalium elaterium L.

Εκβάλιον το Ελατήριον.

Κοινός πικραγγουριά , στην Αρχαία Ελλάδα το ονόμαζαν Άγριος Σίκυος . Πρόκειται ουσιαστικά για ζιζάνιο , πολύ κοινό στην χώρα μας με χαρακτηριστικό τρόπο διασποράς των καρπών . Στον σαρκώδη καρπό βρίσκονται τα σπέρματα του φυτού . Η πίεση του καρπού εσωτερικά αυξάνεται σταδιακά κατά την ωρίμανση δημιουργώντας συνθήκες έκρηξης . Η εκροή των σπερμάτων γίνεται με μεγάλη ταχύτητα όπως αυτή του ελατηρίου που αποσυμπιέζεται . Η διαδικασία αυτή της εκτόνωσης του καρπού έδωσε στο φυτό την Λατινική του ονομασία. Το εκχύλισμα του καρπού ο Δισκορίδης το ονομάζει ελατήριον και αποτελεί δραστικό καθαρτικό φάρμακο.

Tribulus terrestris L

Τρίβολος ο Χερσαίος .

Το γνωστό μας τριβόλη. Την ονομασία αυτή πήρε το φυτό από το σχήμα του καρπού , το οποίο όπως και να το αφήσεις στο έδαφος μια κορυφή του θα βρίσκεται πάντα προς τα επάνω . Ο τρίβολος στην αρχαία Ελλάδα ήταν κάτι αντίστοιχο με τα σημερινά αντιαρματικά , είχε πάντοτε την μια κορυφή του προς τα επάνω εμποδίζοντας έτσι την προέλαση του ιππικού. Το φυτό θεωρείται πως είναι το viagra της φύσης αφού αυξάνει το επίπεδο της τεστοστερόνης στο αίμα . Σήμερα αρκετά σκευάσματα που προέρχονται από το φυτό χρησιμοποιούνται από αθλητές του Body building .

Lythrum salicaria L.

Λύθρον το Ιτεόμορφον .

Η ονομασία του γένους προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη "λύθρον" που σημαίνει " λεκές από αίμα " και συνδέεται με το χρώμα του άνθους του φυτού , ενώ το όνομα του είδους προέρχεται από την λέξη salix (Ιτιά) και αναφέρεται στην μορφή των φύλλων του φυτού που μοιάζουν με αυτά της Ιτιάς. Αναπτύσσεται σε όλες της υγρές περιοχές του Νομού σε σημεία με στάσιμα νερά ή σε ρυάκια καθώς και σε άκρες ποταμών . Το φυτό χρησιμοποιήθηκε στην βυρσοδεψία ενώ για χρόνια ήταν γνωστό για της επουλωτικές του ιδιότητες.

Rubus idaeus L.

Βάτος η Ιδαία.

Ιθαγενές ευρωπαϊκό είδος γνωστό με το όνομα Σμέουρο . Λέγεται πως ονομάστηκε ιδαία (idaeus) λόγω των μεγάλων πληθυσμών του φυτού στην Ίδη της Φρυγίας. Αποτελεί το δεύτερο φυτό μετά την άγρια φράουλα , με την ικανότητα του καρπού να προκαλεί έντονα την αίσθηση της γεύσης . Οι ρόδινοι καρποί συνήθως βρίσκονται κρυμμένοι κάτω από τα φύλλα , σε αντίθεση με τα άλλα είδη βατόμουρου που αναπτύσσονται στο Κιλκίς και προβάλουν σε πρώτο πλάνο τους σκουρόχρωμους ώριμους καρπούς τους . Τα φύλλα του φυτού χρησιμοποιούνται ως κατάπλασμα κατά των αιμορροΐδων και κατά της διάρροιας σε μορφή αφεψήματος .

Salvia glutinosa L.

Σάλβια η Γλουτενώδης.

Φυτό έντονα αρωματικό με εντυπωσιακό άνθος . Η μοναδική Σάλβια με κίτρινο χρωματισμό που έχω συναντήσει μέχρι σήμερα στην περιοχή του Κιλκίς και ειδικότερα στο Πάικο , χαρακτηριστικό του κίτρινου άνθους τα καφέ στίγματα που διακόπτουν την κίτρινη μονοτονία  . Όλο το φυτό καλύπτεται από έντονα αρωματική κολλώδη ουσία , με άρωμα που ισορροπεί μεταξύ λεμονιού και τσάι του βουνού. Η επαφή με το φυτό κάνει έντονη την παρουσία της κόλλας ενώ το οξύ άρωμα παραμένει στα χέρια. Εντυπωσιακό είναι εξάλλου και το σχήμα βέλους των μεγάλων φύλλων του φυτού . Το φυτό χρησιμοποιήθηκε για τον αρωματισμό κρασιών ενώ χρησιμοποιείται και για τον αρωματισμό εσωτερικών και εξωτερικών χώρων.

Heliotropium suaveolens ssp.suaveolens. L.

Ηλιοτρόπιο το Εύοσμο.
Γνωστό και ως λιοστρόφι . Η Ονομασία του γένους ισορροπεί μεταξύ του ήλιου και της κίνησης προς τον ήλιο. Δόθηκε στο φυτό λόγω της ικανότητάς του να στρέφει τα άνθη του στον ήλιο. Στο Κιλκίς υπάρχουν αρκετά είδη του γένους . Το συγκεκριμένο μοιάζει πολύ με το είδος europeum μακροσκοπικά . Διαφορές των δύο εντοπίζονται στο άρωμα που αναδύουν τα άνθη στο suaveolens ενώ τα ιδίου σχεδόν μεγέθους άνθη του europeum είναι άοσμα , καθώς και στους ανθήρες του φυτού οι οποίοι στο suaveolens είναι εγκατεστημένοι στην βάση του κάλυκα.

Cynanchum acutum L

Kύνανχο το Οξύ .

Γνωστό και ως Σαρμασίκια κατά τον Γιώργο Σφήκα. Πρόκειται για αναρριχώμενο λεπτό φυτό με άνθη που αναπτύσουν διπλή στεφάνη ρόδινου χρωματισμού. Συνήθως σε περιοχές που συγκρατούν υγρασία , απλώνει τους βλαστούς τους σε μεγάλη περιοχή γύρω από την ρίζα καλύπτοντας τα γύρω φυτά. Είναι φυτό δηλητηριώδες , κάτι που προδίδει και το όνομα του γένους το οποίο συντήθεταιαπό τίς  λέξης κύων (σκύλος) και άγχος . Στην οικογένεια αυτή υπάρχουν και άλλα φυτά που ως πρώτο συνθετικό της ονομασίας τους χρησιμοποιούν την λέξη σκύλος (κύων) , συνήθως τα χρησιμοποιούσαν για να πλάσουν σβόλους με ζυμάρι και φύλλα των φυτών για να δηλητηριάσουν τους σκύλους .

Linaria dalmatica Mill. ssp.macedonica

Λινάρια η Μακεδονική.

Πολυετής πόα που μπορεί να φτάσει τα 120 cm . Τα άνθη με φωτεινό κίτρινο χρώμα ξεπερνούν τα 20 mm . Ο καρπός είναι σχεδόν τριγωνικός και το πλήκτρο ευθύ μακρύτερο από την στεφάνη . Φύλλα καρδιοειδή που φτάνουν και τα 30 mm σε φάρδος . Το συνάντησα στό Πάικο τέλη Αυγούστου σε υψόμετρο 800 μ σε μεγάλες ομάδες φυτών .

Campanula versicolor Sibth. & Smith.

Καμπανούλα η Ποικιλόχρους.

Η μοναδική από το γένος καμπανούλα της οποίας το σχήμα του άνθους δέν μοιάζει με καμπάνα. Γι αυτό και ε΄΄ινια δύσκολο να καταλάβουμε πως ανήκει στο γένος αυτό. Ο βλαστός του φυτού είναι όρθιος και τα φύλλα λεία λογχοειδή - καρδιοειδή . Τα άνθη σε σταχυόμορφους βότρυς έχουν κυανοιώδη στεφάνη. Η φωτογραφία είναι από τούς καταρράκτες του Σκρα δίπλα στην Γαλάζια λίμνη τέλη Αυγούστου.

Epilobium angustifolium L.

Επιλόβιο το Στενόφυλλο.

Το όνομα του γένους δόθηκε στο φυτό από την μορφή του άνθους , στο οποίο τα πέταλα είναι " επί των λοβών " πάνω στην ωοθήκη . Ο Θεόφραστος αναφέρεται στο φυτό ως Ονοθήρα ενώ ο Διοσκορίδης ως Όναγρα. Πρόκειται για μεγάλο φυτό που φτάνει τα 170 cm με φύλλα λογχοειδή εναλλασσόμενα και άνθη με ρόδινο χρωματισμό. Αρκετός κόσμος χρησιμοποιεί της ρίζες του φυτού για διαταραχές της πέψης που συνοδεύονται με διάρροιες . Θα το συναντήσουμε ανθισμένο σε δροσερές περιοχές από τα τέλη του Ιούνη μέχρι και αργά το Σεπτέμβρη ενώ είναι δύσκολο λόγω του μεγέθους του και του αριθμού των φυτών που αναπτύσσονται μαζί να το προσπεράσουμε .

Carlina acanthifolia All. ssp. acanthifolia

Καρλίνα η Ακανθόφυλλος .

Το όνομα του στο γένος δόθηκε από τον Καρλομάγνο του οποίου ο στρατός λέγεται ότι θεραπεύθηκε από την πανώλη από την χρήση των φυτών του γένους . Το είδος ακανθόφυλλος έχει την ιδιαιτερότητα να μην αναπτύσσει βλαστό . Τα άνθη του φυτού αναπτύσσονται σε ταξιανθικούς δίσκους με κίτρινα ανθίδια και κίτρινα εξωτερικά βράκτεια. Έτσι το φυτό δίνει την εντύπωση ότι αναπτύσσει τα άνθη του πάνω στο έδαφος κολλημένα με τα φύλλα . Μέχρι σήμερα το έχω συναντήσει μόνο στην περιοχή του Παϊκου στο τέλος του Ιούλη σε πριοχές μς χαμηλή βλάστηση.

Digitalis viridiflora Lindley.

Διγιτάλις η πρασινανθής .

Γνωστή και ως Δακτυλίτις . Το όνομα του γένους προέρχεται από το άνθος του φυτού το οποίο εύκολα προσαρμόζεται στον δείκτη του χεριού σαν γάντι . Το συγκεκριμένο είδος "πρασινανθής" είναι φυτό που θα το συναντήσουμε μόνο στα Βαλκάνια , έχει μικρά σε μέγεθος άνθη που ισορροπούν ανάμεσα στο κίτρινο και το πράσινο χρώμα . Οι δασικές περιοχές του Νομού , έχουν το προνόμιο να φιλοξενούν το φυτό τόσο στο Πάικο όσο και στο Μαυροβούνι  σε μικρές ομάδες από 2-3 φυτά , όμως σε αρκετές περιοχές .

Silene alba (Miller)

Σιλήνη η Λευκή .

Δίοικο φυτό που μπορεί να φτάσει τα 80 cm  με φουσκωτό τριχωτό κάλυκα και λευκά έντονα δίλοβα πέταλα. Αναπτύσσεται σε όλες σχεδόν τις δροσερές περιοχές του Κιλκίς από τις αρχές Μαΐου μέχρι και τις αρχές του Αυγούστου . Συχνά θα δούμε τα έντονα λευκά άνθη του να ξεπροβάλλουν μέσα από θάμνους τονίζοντας την λευκή τους απόχρωση πάνω στο έντονο πράσινο των φύλλων.

Anthemis tinctoria L. ssp.tinctoria

Ανθεμίδα η Βαφική .

Ανήκει στα χρωστικά φυτά όπως άλλωστε δηλώνεται και από το όνομα του είδους. Ακόμη και σήμερα χρησιμοποιούνται τα άνθη και τα μπουμπούκια ως κίτρινη χρωστική για μάλλινα κυρίως υφάσματα . Η απόχρωση δε του κίτρινου μπορεί να αλλάξει με την χρήση χυμού λεμονιού ή κιμωλίας. Μια άλλη χρήση του φυτού είναι και η χρήση του ως απωθητικό των ψύλλων . Κομμένα φύλλα και άνθη στο πάτωμα του σπιτιού διώχνουν τους ψύλλους από το σπίτι. Θα συναντήσουμε το φυτό σε όλες τις περιοχές του Κιλκίς για μεγάλο διάστημα αφού στην περίοδο άνθησης του φυτού που είναι μεγάλη προστίθεται και η καθυστέρηση της άνθησης στα μεγάλα υψόμετρα . Έτσι θα το συναντήσουμε από την αρχή της άνοιξης μέχρι και το τέλος του καλοκαιριού.