Ελελίφασκον το Ιεροβοτανοειδές.
Πρόκειται για το κοινώς αποκαλούμενο "Άγριος Βασιλικός" . Το γένος περιλαμβάνει πολλά αρωματικά φυτά, το όνομα του γένους εξάλλου προέρχεται από την λατινική λέξη "salveo" που σημαίνει καλή υγεία . Η ταξιανθία του φυτού χρησιμοποιείται για την παρασκευή εκχυλισμάτων. Οι σπόροι εξάλλου του φυτού χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό των ματιών καθώς και για την βελτίωση της όρασης. Το συγκεκριμένο είδος το συνάντησα για πρώτη φορά φέτος κοντά στην πόλη του Κιλκίς.
Αγιούγκα η Χαμεπεύκη.
Η αυτού ταπεινώτης το Αγριολίβανο. Χαμηλό όμορφο φυτό με τριχωτό βλαστό και έντονα διχαλωτά σκούρα πράσινα φύλλα . Το άνθος του που έχει χρησιμοποιηθεί και ως φωτογραφία υποδοχής του Flora Kristonia έχει έντονο κίτρινο χρωματισμό με ερυθρά στίγματα. Θα το συναντήσουμε σε πετρώδης περιοχές χαμηλού και μέσου υψομέτρου. Τα φύλλα θεωρούνται διουρητικά και εμμηναγωγά ενώ έχουν γίνει αρκετές έρευνες για την επίδραση εκχυλίσματος του φυτού κατά της πράσινης αφίδας στην ροδακινιά.
Αλλιάρια η Έμμισχος.
Φυτό που χρησιμοποιείται τόσο στην μαγειρική όσο και στην παραδοσιακή ιατρική. Η αγγλική ονομασία του φυτού είναι "Garlic Mustard" (σκορδομουστάρδα) . Όταν τρίψουμε τα φύλλα του φυτού αναδύεται άρωμα σκόρδου, γι αυτό και η ονομασία του γένους Αλλιαρια που παραπέμπει στα κρεμμύδια. Τα φρέσκα φύλλα είναι πλούσια σε προβιταμίνη Α καθώς και σε βιταμίνη C ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σαλάτες για να δώσουν την γεύση σκόρδου χωρίς τις παρενέργειες του σκόρδου. Χρησιμοποιείται στην λαϊκή ιατρική για τις ελαφρές αντιβιοτικές του ιδιότητες.
Μούσκαρι το Αρμενιακό.
Το κοινό του όνομα "Ψωμί του κούκου" . Είναι πολυετές βολβόριζο φυτό με 5-7 λογχοειδή φύλλα. Ο ανθοφόρος βλαστός φτάνει τα 40 cm και καταλήγει σε ανθοφόρο τσαμπί με πυραμιδοειδές σχήμα και αποτελείται από άνθη με απαλό κυανό περιγόνιο. Πρόκειται για είδος ενδημικό των Βαλκανίων.
Ορνιθόπους ο Πεπλατυσμένος.
Ετήσιο είδος με μαλακούς τριχωτούς βλαστούς που μπορεί να φτάσουν τα 50 cm. Άνθη κίτρινα 5-6 mm μήκος, 3-5 μαζί.Ο καρπός του είναι χέδρωπας σε σχήμα δρεπανιού πεπιεσμένος από τα πλάγια, χνουδωτός. Συνήθως σε αμμώδεις χέρσους τόπους. Το φυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κτηνοτροφικό για την βελτίωση λειμώνων. Φαίνεται πώς είναι καλά εγκλιματισμένο φυτό με το περιβάλλον του Κιλκίς. Ίσως η χρήση του στην κτηνοτροφία δεν είναι άσχημη ιδέα.
Λαίμιο το Δισχιδές.
Γνωστό και ως Λαβρόχορτο ή Νεροτσουκνίδα. Είναι μονοετές, λείο φυτό με καρδιοειδή πριονωτά φύλλα και λευκά άνθη και τριχωτούς ανθήρες. Το πάνω χείλος του άνθους δίλοβο, χαρακτηριστικό του είδους. Θα το συναντήσουμε στο χωματόδρομο που συνδέει το Ελληνικό με την Ποντοκερασία.
Γλήχωμα η Δασεία.
Πολυετές ποώδες αρωματικό φυτό που το συναντάμε στην Νοτιοανατολική Ευρώπη. Εντυπωσιακά τα άνθη με την δίχειλη στεφάνη κυανού χρώματος σε μονόπλευρες ολιγανθείς ομάδες ( Δ.Μπαμπαλώνας - Μαυροβούνι Κρουσίων). Η συνάντηση με το φυτό έγινε σε μιά ρεματιά σε ξέφωτο του Μαυροβουνίου και κάτω από ψιλόβροχο. Εντυπωσιάστηκα από τον λαμπερό χρωματισμό του άνθους σα να φωτιζόταν από μέσα. Υπάρχουν αρκετές επιστημονικές εργασίες ανάλυσης των αιθέριων ελαίων καθώς και για την δυνατότητα συμμετοχή τους στο αγώνα κατά του καρκίνου.
Σταυροειδής η Λεία.
Χαμηλό φυτό με ωχροκίτρινη εμφάνιση. Μοιάζει αρκετά με το γένος των Gallium, εξάλλου το συνώνυμό του είναι Galium cruciata. Τα κίτρινα άνθη του αναπτύσσονται από τις μασχάλες των φύλλων, τον οποίων η διάταξη είναι σταυροειδής. Το φυτό πολλαπλασιάζεται και με στόλωνες γεγονός που δημιουργεί μεγάλες ομάδες . Αυτή την εποχή είναι αξιοπρόσεκτο αφού έντονη είναι η αντίθεση του χρώματος μέσα στα καταπράσινα λιβάδια. Η ρίζα του φυτού μπορεί να δώσει κόκκινη βαφή ενώ προσδίδουν στο φυτό αντιρρευματικές ιδιότητες , αν και στις μέρες μας δεν χρησιμοποιείται συχνά.
Βερονίκη η Χαμαίδρυς.
Όμορφο πολυετές φυτό με τριχωτό βλαστό που φτάνει τα 30cm. Τα άνθη έχουν κυανή στεφάνη σε βοτρυοειδείς ταξιανθίες. Φαρμακευτικά το φυτό έχει την φήμη πώς καθαρίζει το αίμα , ενώ το τσάϊ από τα φύλλα του φυτού, χρησιμοποιείται κατά του άσθματος. Φυτό κοινό σε όλη την Ευρώπη, στο Κιλκίς θα το συναντήσουμε συχνά σε περιοχές προστατευόμενες από την απευθείας έκθεση στον ήλιο. Συνήθως στις παρυφές δασών και σε ξέφωτα. Η φωτογραφία είναι από την περιοχή της Επταλόφου.
Οφρύς η Μαστοφόρος.
Η πρώτη από τις Ορχιδέες του Κιλκίς που συναντάω το 2010. Εντυπωσιασμένος όπως πάντα από την ομορφιά του άνθους. Το γένος προσπαθεί να προσομοιάσει τα άνθη του με θηλυκά έντομα για να πετύχει την γονιμοποίηση του, το αποτέλεσμα πάντα εντυπωσιακό και πρωτότυπο. Ο κίνδυνος εξαφάνισης των φυτών μεγάλος. Για να βλαστήσει ο σπόρος του φυτού πρέπει να περάσουν αρκετά χρόνια ενώ το έδαφος πρέπει να περιέχει ιδιαίτερους οργανισμούς για να αναπτυχθούν. Οι Ορχιδέες προστατεύονται από την νομοθεσία ως επικίνδυνα προς εξαφάνιση φυτά.
Ρηξίπετρο το Βολβοφόρο.
Αν και το γένος πήρε το όνομά του από το γεγονός του ότι ώς ενδιαίτημα των φυτών χρησιμοποιούνται η σχισμές των βράχων, εντούτοις το συγκεκριμένο είδος αναπτύσσεται κυρίως σε χλοώδης περιοχές . Λεπτοκαμωμένο φυτό με λίγα φύλλα στον ανθοφόρο βλαστό και με τα κύρια φύλλα του να αναπτύσσονται στην βάση , ενώ τα λευκά του άνθη έχουν στην εσωτερική τους επιφάνεια αδενώδης τρίχες. Μεγάλοι οι πληθυσμοί αναπτύσσονται στίς περιοχές του Ισώματος και του Ελληνικού.
Ίριδα του Reichenbach.
Όμορφο πολυετές χαμηλό φυτό, ενδημικό των Βαλκανίων με έντονη παρουσία στο Κιλκίς. Αυτή την εποχή θα το συναντήσουμε κυρίως σε πετρώδης και χλοώδης περιοχές . Τα άνθη του φυτού είναι ανοιχτοκίτρινα ή κυανοϊώδη . Το πιο εντυπωσιακό στο φυτό είναι το σχήμα του άνθους και ιδιαίτερα ο σχηματισμός των δύο πετάλων που δημιουργούν την αίσθηση του ουράνιου τόξου. Οι περιοχές με τους μεγαλύτερους πληθυσμούς είναι αυτές τής Μαυροπλαγιάς και του Μεταλλικού, ενώ αρκετά συχνά το συναντάμε και λίγο έξω από την πόλη του Κιλκίς.
Σιληνή η Κωνική
Τα φυτά του πολυπληθούς αυτού γένους χρησιμοποιούνται από πολλά λεπιδόπτερα ως τροφή για τίς λάρβες τους, αλλά και για τα ενήλικα άτομα. Γι αυτό και πολλές φορές θα συναντήσουμε τον κάλυκα του άνθους αλλά και τα πέταλα του φαγωμένα. Το γένος αποτελείται από φυτά των οποίων τα άνθη έχουν ιδιαίτερο σχηματισμό συνήθως, όπως και στο συγκεκριμένο είδος, ο κάλυκας είναι διογκωμένος παραπέμποντας σε φούσκα , ενώ από το εσωτερικό, αναπτύσσονται τα ροζ πέταλα του φυτού καθώς και οι στήμονες. Οι τρείς στύλοι του φυτού συνήθως βρίσκονται στο εσωτερικό του άνθους. Πολύ συχνό φυτό σε άκρες των δρόμων αλλά και σε ξέφωτα σε όλο τον Νομό Κιλκίς.
Φριτιλλάρια η Ποντιακή.
Λυγερόκορμο βολβώδες φυτό. Ρινοπέταλον κατά τον Γεννάδιο, κυβιστής κατά Ορφανίδη. Γνωστό και ως καλόγρια λόγω του σχήματος του άνθους που μοιάζει με καλόγρια που προσεύχεται. Το λατινικό όνομα του γένους προέρχεται από την λατινική λέξη ¨fritilus¨ που ήταν το κουτί μέσα στο οποίο κουνούσαν τα ζάρια πριν τα ρίξουν . Αρκετά συχνό σε εμφάνιση φυτό τόσο στο Μαυροβούνι όσο και στο Παϊκο.
Ισάτιδα η Βαφική.
Το φυτό αναπτύσσεται σε πολύ μεγάλους πληθυσμούς σε όλο το Κιλκίς ακόμη και μέσα στην πόλη όπου και έχει φωτογραφηθεί. Από τα φύλλα της Ισάτιδος, μετά από ζύμωση έβγαινε γαλάζια χρωστική ύλη που κάλυπτε για χρόνια τις ανάγκες σε μπλε. Ο Ηρόδοτος μάλιστα αναφέρει πως το χρώμα από το φυτό ήταν πολύ ανθεκτικό στό χρόνο, ενώ άντεχε και σε πολλές πλύσεις (ΕΛΜΟΥΤ ΜΠΑΟΥΜΑΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΧΛΩΡΙΔΑ). Η χρήση της χρωστικής σταμάτησε όταν αντικαταστάθηκε από το λουλάκι .
Παπαρούνα η Ροιάς.
Η γνωστή κοινή παπαρούνα που πλημμυρίζει με το έντονο κόκκινο χρώμα της όλο το Κιλκίς από τις αρχές του Απρίλη μέχρι και αργά το φθινόπωρο.Αυτό που δεν είναι πολύ γνωστό για το φυτό είναι πώς τα πέταλα της χρησιμοποιούνται ως ελαφρό κατευναστικό, ενώ συχνή είναι και η συμμετοχή τους σε διάφορους τύπους τσαγιού κατά του βήχα.Τον εντυπωσιακό σχηματισμό του καρπού της, ο οποίος αποτελείται από ένα κλειστό στρογγυλό δοχείο με τρύπες στην κορυφή , θα τον συναντήσουμε σε κατασκευές που βρέθηκαν από ανασκαφές στην Αξιούπολη στον προθάλαμο του Αρχαιολογικού Μουσείου Κιλκίς .
Βιόλα η Ριβινιανή.
Η τέταρτη σε σειρά εμφάνισης βιολέτα του Νομού. Σημαντική διαφορά από τις άλλες δυό μπλε βιολέτες η ύπαρξη βλαστού , πάνω στον οποίο αναπτύσσονται τα άνθη του φυτού. Οι μπλε αποχρώσεις του άνθους έχουν πιο απαλές αποχρώσεις από αυτές τής Εύοσμης και της Δασείας. Θα την συναντήσουμε τόσο στο Παικο όσο και στο Μαυροβούνι αλλά και στο Μπέλλες . Στην Ευρώπη θα την συναντήσουμε από την Σουηδία μέχρι και την Ελλάδα . Υπάρχουν αναφορές για χρήση των φύλλων και του άνθους στην μαγειρική.
Αρεμόνια η Αγριμονοειδής.
Το φυτό ανήκει στην ίδια οικογένεια με τα Τριαντάφυλλα, την Φράουλα και την Αγριμόνια ένα φυτό με το οποίο έχει πολλά κοινά σημεία όμως και μιά σημαντική διαφορά που είναι η παρουσία υπανθίου στην Αρεμόνια. Είναι χαμηλή πολυετής πόα , με φύλλα σύνθετα από 2-3 ζεύγη φυλλαρίων , άνθος με έντονο κίτρινο χρωματισμό των πετάλων, κάτι που την κάνει αξιοπρόσεκτη αφού την εποχή αυτή δεν έχει έρθει ακόμη η πλημμυρίδα των χρωμάτων και των σχημάτων. Το φυτό φωτογραφήθηκε κάτω από την Γρίβα σε μια όμορφη περιοχή που δυστυχώς τα ρέματα αντί να στολίζονται μόνο από αγριολούλουδα , έχουν στις όχθες τους μεγάλες ποσότητες πλαστικού .Ο Homo anengephalus κάνει ξανά αισθητή την παρουσία του.
Μπέλλα η ετήσια.
Η ετήσια μαργαρίτα πλημμυρίζει τις πλαγιές του Παικου , του Δύσσωρου αλλά και χλοώδης περιοχές σε όλο τον νομό, από το καταχείμωνο ακόμη, ενώ οι σπόροι ακόμη και σήμερα συνεχίζουν να βλαστάνουν. Το φυτό είναι γνωστό για τις αντισηπτικές και τις επουλωτικές του ιδιότητες τις οποίες γνώριζαν τα στρατιωτικά επιτελεία, από την εποχή ακόμη του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η αιμορραγία των τραυμάτων σταματούσε με την χρήση επιθεμάτων από φύλλα του φυτού.
Δράβα η Αθώα.
Το όνομα του είδους πρέπει να προέρχεται από την χερσόνησο του Άθω οπου οι πληθυσμοί του φυτού είναι αρκετά μεγάλοι. Πολυετής , πυκνοφυής πόα, τριχωτή που φτάνει τα 15 cm. Ενδημικό φυτό των Βαλκανίων με κίτρινα άνθη και ίσια σέπαλα στην άκρη του ανθοφόρου βλαστού, 10cm πάνω από τα παράρριζα φύλλα. Φυτό με έντονη παρουσία στο Παϊκο και ιδιαίτερα στην βραχώδη περιοχή μετά την εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία στην Καστανερή. Καρφιτσωμένα πάνω στούς βράχους σε μια περιοχή αποψιλωμένη από τα αιγοπρόβατα , συνοδεύει το ανοιχτό μπλέ άνθος της Scilla bifolia .
