ΠΑΪΚΟ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

ΠΑΪΚΟ ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΣΥΝΟΡΟ .
Το βουνό έχει ορισθεί ως φυσικό όριο μεταξύ δύο Νομών . Εδώ στα 980 μέτρα δεν υπάρχουν όρια ούτε καν μεταξύ γης και ουρανού , όλα έχουν γίνει ένα μέσα στο σύννεφο . Να ανήκει άραγε σ΄εμάς ή μήπως σε αυτούς........

ΟΡΟΣ ΠΑΪΚΟ 16/11/2010

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 ΠΑΪΚΟ .

Αν και ο καιρός δέν ήταν κατάλληλος για εξόρμηση πήρα την απόφαση να ξεκινήσω. Οι εικόνες καταπληκτικές και το κρύο πολύ. Αυτό δεν είχε καμία σημασία για τις κερασιές.

Aethionema saxatile ssp.graecum - (Boiss. & Spruner) Hayek

Αιθιόνημα το Ελληνικό.

Όμορφο χαμηλό φυτό με λεπτοκαμωμένα λευκορόδινα άνθη και σαρκώδη φύλλα. Έχει ιδιαίτερη αδυναμία σε βραχώδης περιοχές του Νομού. Η πρώτη μας συνάντηση έγινε στις βραχώδεις πλαγιές του Παικου στην περιοχή του Ομαλού. Δύσκολο να μπορέσεις να μαζέψεις μια χούφτα χώμα ανάμεσα από τούς βράχους κι όμως τα φυτά βρίσκουν χώρο να αναπτυχθούν. Βρίσκουν τρόπο να αντέξουν και στην έλειψη νερού και το συγκεκριμένο είδος φένεται πώς αποθηκευει τις αναγκαίες ποσότητες στα φύλλα.είναι ενδημικό της νότιας Βαλκανικής και της περιοχής του Αιγαίου.

Lathyrus cicera - L

Λάθυρος ο Ερέβινθος.

Γνωστό και ως αφάκα ή λαθύρι. Πολύ συχνό σε εμφάνιση φυτό στην περιοχή μας , συνήθως ανάμεσα σε άλλες χαμηλές πόες . Μοιάζει πολύ με το είδος L.Sphaericus . σημαντική διαφορά των δύο η ύπαρξη στον βλαστό του Ερέβινθου πτερυγίων (φτερά) κάτι το οποίο λείπει από το σφαιρικό. Για το είδος cicera έχουν γίνει έρευνες ούτως ώστε να χρησιμοποιηθεί ως χόρτο για ζωοτροφή. Οι αποδόσεις των 150Kg ανα στρέμμα ήταν κάτι παραπάνω από ικανοποιητικές αν σκεφτεί κανείς ότι αναπτύσσεται εντελώς μον0 χωρίς καμιά βοήθεια . Υπάρχει όμως πρόβλημα όταν ωριμάζει ο καρπός και αυξάνεται το επίπεδο της λαθυρίνης που είναι τοξική για τα ζώα. Λίγες είναι οι περιοχές του Κιλκίς που δεν εμφανίζεται το φυτό.

Pyrus amygdaliformis Vill.

Απιδέα η Αμυγδαλοειδής.  (syn. Pyrus spinosa)

Περισσότερο γνωστή ως Γκορτσιά ή  Αγκορτσιά.Το γένος ακόμη πιό γνωστό ως Αχλάδι. Είναι δένδρο μεσαίου μεγέθους με αγκάθια , πολύ σκληρό στην ξηρασία που χαρίζει γενναιόδωρα τα άνθη και τους καρπούς του στο σκληρό πετρώδες ξηροθερμικό περιβάλλον πολλών περιοχών του Κιλκίς. Έντονα μελισσοκομικό φυτό με μέτρια περίοδο άνθησης προσφέρει τροφή στα μελίσσια την αρχή της άνοιξης. Τα λευκά άνθη έχουν έντονο άρωμα, ενώ κατά τα μέσα του καλοκαιριού η καρποί του προσφέρουν τροφή στους περαστικούς. Πολλά δένδρα ΄χουν εμβολιαστεί από βελτιωμένες ποικιλίες , κρατούν όμως γεύση από το μητρικό φυτό. Σε όλες σχεδόν της περιοχές του Νομού .

Pyrus pyraster Burgsd.

Απιδέα η Κοινή.( syn.P.communis auct)

Πιο σπάνιο φυτό από την Γκορτσιά στο Κιλκίς.Σημαντικές διαφορές των δυο ειδών,  το φύλλο που στην κοινή είναι γυαλιστερό και στρόγγυλο ενώ στην Γκορτσιά μακρόστενο και χνουδωτό όταν είναι νεαρό . Σε πολλές παρατηρήσεις και σε δένδρα των δύο ειδών που βρίσκονταν δίπλα το ένα στο άλλο , παρατηρούσα την μεγάλη προτίμηση των μελισσών για την Γκορτσιά σε σχέση με την κοινή αχλαδιά.Ενώ η Γκορτσιά ήταν γεμάτη από μέλισσες , η κοινή είχε σπάνιες επισκέψεις. Στο Κιλκίς αναπτύσσεται και το είδος caucasica . Στό φόντο της φωτογραφίας το χωριό Δαφνοχώρι στο Κέντρο περίπου του Νομού.

Valeriana dioscoridis Sibth. & Sm.

Βαλεριάνα του Διοσκουρίδη.

Γνωστή και ως Αγριοζαμπούκος και πιθανώς η ορεινή νάρδος του Διοσκουρίδη . Συνώνυμο της λατινικής ονομασίας και το Valeriana italica . Είναι η πιο συχνή σε εμφάνιση βαλεριάνα στο Κιλκίς . Έχει φύλλα αραιός τριχωτά και ρόδινα άνθη . μεγάλη είναι η αδυναμία του φυτού σε βραχώδεις περιοχές. Με τους κονδύλους ανάμεσα στα βράχια αναπτύσσει τα φύλλα και τον ανθοφόρο βλαστό δίνοντας χρώμα στο το γρανιτένιο τοπίο. Ο Ιπποκράτης την χρησιμοποιούσε ως φάρμακο. Ακόμη και σήμερα κυκλοφορούν πολλά σκευάσματα στην αγορά βαλεριάνας ως εμμηναγωγά.

Holosteum umbellatum ssp.umbellatum L.

Ολόστεον το Σκιαδωτό.

Φυτό ιθαγενές των παραμεσογείων περιοχών , σχετικά μικρό σε μέγεθος εως 25 cm, με λευκά άνθη και αδενώδες στέλεχος. Το πιο πιθανό είναι να το προσπεράσουμε χωρίς να το παρατηρήσουμε , αφού ο λεπτός κορμός του σε καφέ χρωματισμό σχεδόν το κρύβει ανάμεσα στην υπόλοιπη βλάστηση. Εντύπωση μου προκάλεσε το γεγονός ότι το φυτό όταν ωριμάσει η κάψα με τους σπόρους κατεβάζει το μίσχο που στηρίζει την κάψα προς το έδαφος ώστε να πέσουν οι καρποί στο έδαφος. Συνήθως σε βραχώδεις περιοχές και σε εδάφη όχι πολύ πατημένα.

Doronicum orientale - Hoffm.

Δωρόνικο το Ανατολικό. 

Πολυετές κονδυλόριζο φυτό με ιδιαίτερη προτίμηση σε σκιερές χουμώδης και με αρκετή υγρασία τοποθεσίες. Φυτό με άνθος κίτρινο που μοιάζει έντονα με τις μαργαρίτες. Το άνθος είναι μεγάλο με διάμετρο που φτάνει τα 8 cm και με τα εξωτερικά γλωσσίδια αρκετά λεπτά δίνοντας πιο ντελικάτη μορφή στο άνθος. Το φυτό στο σύνολό του είναι δηλητηριώδες για τον άνθρωπο . Θα το συναντήσουμε κοντά σε ρυάκια στους πρόποδες τόσο του Παικου όσος και του Μπέλες.

Euphorbia myrsinites L.

Ένα φυτό που έγινε Κούκλα.

Όταν η κόρη μου είδε την φωτογραφία του άνθους στον υπολογιστή , ενθουσιάστηκε με την κούκλα που ξεκουραζόταν στα φύλλα . Απομόνωσα λοιπόν το άνθος και άφησα την μικρή να αποτυπώσει αυτό που είχε στο μυαλουδάκι της . Το αποτέλεσμα εντυπωσιακό. Μπράβο σου Έλενα.

Euphorbia myrsinites L.

Ευφόρβια η Μυρσινίτης.
Στο τελείωμα του Παικου προς τον Θερμαΐκό και σε μια έντονα βραχώδη περιοχή , κοντά στο χωριό Ομαλός στο Κιλκίς , ανάμεσα στους βράχους αναπτύσσονται μεγάλοι πληθυσμοί του φυτού. Τις ημέρες αυτές αναδύεται έντονα το άρωμα του φυτού κάτι μεταξύ αμύγδαλου και ακακίας σε όλη την περιοχή. Σε σημείο μάλιστα που αναζητ;aς να βρεις στα ψηλότερα δένδρα -Γκορτσιές τα περισσότερα - τα άνθη που μυρίζουν τόσο όμορφα.  Προσοχή στην διαχείριση του φυτού αφού ο γαλακτώδεις χυμός του μπορεί να προκαλέσει αλλεργίες και ερεθισμούς στο δέρμα. Πλούσια η παρουσία του φυτού στο Παικο , με μικρότερους πληθυσμούς στο Μπέλλες και τα Kρούσια.

Erodium cicutarium ssp.cicutarium L΄Herit.

Ερωδιός ο Κωνιόμορφος.

Γνωστός και ως Καλόγερος ή Χτενάκι. Η ομοιότητα των καρπών με το ράμφος του ερωδιού έδωσε το όνομά του πτηνού στο γένος.Βιαστικό φυτό με τα άνθη να ξεκινούν πολύ νωρίς την εμφάνισή τους ακόμη και αρχές Φεβρουαρίου.Πέρα από της φαρμακευτικές του ιδιότητες που έχουν σχέση με αιμοστατικές ιδιότητες , έντονη εντύπωση μου έκανε μια αναφορά σύμφωνα με την οποία τα αποξηραμένα φύλλα του φυτού σε σκόνη ανακατεύονται με καρπούζια κατά την διάρκεια αποθήκευσης ούτως ώστε να προστατεύσουν τα δροσερά φρούτα από ασθένειες. Φυτό με έντονη παρουσία στον Νομό Κιλκίς .

Astragalus monspessulanus ssp.monspessulanus

Αστράγαλος ο Μομπελιανός.

Πολυετές χωρίς βλαστό σχεδόν έρπον φυτό με πορφυρά άνθη σε βοτρυοειδής ταξιανθίες , στην άκρη μακρού μίσχου που ξεκινάει από την ροζέτα των φύλλων. Εντυπωσιακός ο μικρόκοσμος του φυτού. Κατά την αναγνώριση του φυτού ένα στοιχείο που είναι βασικό είναι οι τρίχες που βρίσκονται πάνω στα φύλλα του φυτού. Το εντυπωσιακό είναι πώς οι τρίχες στο συγκεκριμένο είδος είναι στερεωμένες στο φύλλο από την μέση τους. Ετσι μπορούν να γυρνάνε όπως ο έλικας του αεροπλάνου με το κέντρο σταθερό. Ήταν το τελευταίο που θα περίμενα να συναντήσω στο μικρόκοσμο του φύλλου. Το φυτό ευτυχώς είναι αρκετά σκληρό και εμφανίζει αρκετούς πληθυσμούς στην περιοχή του Κιλκίς.

Euphorbia amygdaloides (L.) ssp.amygdaloides

Ευφόρβια η Αμυγδαλoειδής.

Πολυετές δηλητηριώδες φυτό που εμφανίζει ιδιαίτερη προτίμηση σε σκιερές τοποθεσίες . Είναι η συνήθης συντροφιά του περιηγητή που περπατάει κάτω από μεγάλα δένδρα. Τα αμυγδαλωτά φύλλα του παίρνουν καφεπόρφυρο χρώμα τον χειμώνα . Το υποείδος amygdaloides ανθίζει σε βλαστούς του δευτέρου έτους . Τα φύλλα του πρώτου έτους είναι μεγαλύτερα και βρίσκονται κοντά στην βάση. Επαφή με το γαλακτώδες υγρό που βγάζει το φυτό όταν τραυματίζεται μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς και ακόμη και τύφλωση αν μεταφερθεί στα μάτια. Συχνό φυτό στην περιοχή του Κιλκίς με άνθιση από τις αρχές του Απρίλη.

Scandix australis ssp. australis (L)

Σκάνδιξ ο Αυστραλιανός.

Γνωστό και ως Ανθρίσκος , Μυρώνια , Σκαντσίκι και Καυκαλίθρα. Ανήκει στα αρωματικά φυτά . Είναι ετήσιο φυτό με απαλά 2 έως 4 φορές διαιρεμένα , μοιάζουν πολύ με αυτά του άνηθου.Ο Διοσκορίδης έγραφε για το φυτό ότι είναι  « .. άγριο λάχανον , υποδριμυ και έμπικρον , εδώδιμον και ωμόν εσθιόμενον ευκοίλιον, ευστόμαχον και ουρητικόν …». Το φυτό παρουσιάζει δύο ιδιομορφίες . Στα άνθη του συμμετέχουν και εξωτερικά λευκά πέταλα που έχουν μεγαλύτερο μέγεθος από τα υπόλοιπα , ενώ ο καρπός του έχει ράμφος ακόμη και μεγαλύτερο από το τμήμα που περιέχει τους σπόρους. Το τσάι από το φυτό θεωρείται διεγερτικό. Σε πολλές περιοχές του Κιλκίς ακόμη και σε βραχώδεις τοποθεσίες όπου συλλέγει την υγρασία των ανάμεσα στις σχισμές.

Cardamine hirsuta – L.

Καρδαμίνη η Δασεία.

Φυτό με παγκόσμια εξάπλωση. Δεν αναπτύσσεται μόνο στον αρκτικό κύκλο και την βόρεια Ρωσία. Μπορεί να φτάσει τα 30cm. Έχει βλαστό λείο και τα φύλλα εμφανίζονται σε ρόδακα στην βάση του φυτού. Τα λευκά πέταλα του φυτού δεν ξεπερνούν τα 5mm . Μικροκαμωμένο φυτό με εντυπωσιακά μακρύ σε σχέση με το μέγεθός του κεράτιο το οποίο φιλοξενεί τους καρπούς του φυτού . Είναι μελιτογόνο φυτό το μέγεθος όμως του άνθους στο συγκεκριμένο είδος αρκετά μικρό. Θα το συναντήσουμε ακόμη και μέσα στις μεγάλες πόλεις του νομού να ανθίζει από αρχές του Μάρτη.

Cardamine graeca – L.

Καρδαμίνη η Ελληνική.

Φυτό όμοιο σχεδόν με το προηγούμενο . Μικρές οι διαφορές τους. Μια από αυτές το μέγεθος των πετάλων όπου στην μπορεί να φτάσει τα 6-7 mm. Η σημαντικότερη όμως διαφορά βρίσκεται στο σημείο σύνδεσης των φύλλων του βλαστού με τον κορμό . Στην ελληνική στο σημείο που συνδέονται τα φύλλο αναπτύσσει αυτάκια που αγκαλιάζουν τον κορμό, κάτι το οποίο δεν συναντάμε στην δασεία. Η ελληνική καρδαμίνη εξάλλου αναπτύσσεται στην Μεσογειακή Ευρώπη από την Κορσική και προς ανατολάς. Η παρουσία του στο Παικο είναι μεγαλύτερη από αυτήν στα Κρούσια. Ανθίζει λίγο αργότερα από την Δασεία προς το τέλος του Μάρτη.

Potentilla micrantha Ramond ex DC.

Ποτεντίλλα η Μίκρανθος.
Το γένος πήρε την ονομασία του από την λατινική λέξη potens που σημαίνει δυνατός παραπέμποντας στις φαρμακευτικές ιδιότητες του φυτού. Αν και τα πεντάφυλλα όπως τα ονομάζει ο Γεννάδειος συνήθως έχουν κίτρινο χρωματισμό , ό χρωματισμός της συγκεκριμένης με το μικρό άνθος όπως αναφέρει και το όνομα του είδους είναι λευκός. Το φύλλωμα μοιάζει πολύ με αυτό της φράουλας όπως και το άνθος του φυτού μόνο που στην ποτεντίλλα τα πέταλα λες και καρφιτσώνονται στον κάλυκα μόνο σε ένα μικρό σημείο. Πολύ συχνό σε εμφάνιση φυτό σε όλο το νομό από τα χαμηλά ακόμη υψόμετρα .

Veronica hederifolia ssp. triloba -(Opiz) Celak

Βερονίκη η Κισσόφιλλη. 

Τριχωτό έρπων φυτό που φτάνει τα 60 cm . Τα φύλλα με μίσχο συνήθως με 3 λοβούς με τον μεσαίο να έχει μεγαλύτερο πλάτος από μήκος έντονα τριχωτός. Άνθος φωτεινού κυανού χρωματισμού σχετικά μικρό , που αναπτύσσεται σε μίσχο από την βάση του φύλου και έχει διάμετρο που φτάνει τα 9 mm φωτεινού κυανού χρωματισμού. Απολαμβάνει τις ακτίνες του ήλιου στην βάση θάμνων και χαμηλών δένδρων από τις αρχές του Μάρτη σε πολλές περιοχές του Κιλκίς.

Sarcoscypha coccinea

Σαρκοσκύφη η κόκκινη.

Ο Γιώργος Κωνστανταντινίδης στο Βιβλίο του Μανιτάρια φωτογραφικός οδηγός αναφέρει πώς είναι φαγώσιμο μανιτάρι αλλά σκληρό.Εμφανίζεται από τον Νοέμβριο μέχρι τον Μάιο σε υγρές θέσεις . Όμορφο μανιτάρι που δίνει χρώμα και σχήμα στο έδαφος .