Erodium cicutarium ssp.cicutarium L΄Herit.

Ερωδιός ο Κωνιόμορφος.

Γνωστός και ως Καλόγερος ή Χτενάκι. Η ομοιότητα των καρπών με το ράμφος του ερωδιού έδωσε το όνομά του πτηνού στο γένος.Βιαστικό φυτό με τα άνθη να ξεκινούν πολύ νωρίς την εμφάνισή τους ακόμη και αρχές Φεβρουαρίου.Πέρα από της φαρμακευτικές του ιδιότητες που έχουν σχέση με αιμοστατικές ιδιότητες , έντονη εντύπωση μου έκανε μια αναφορά σύμφωνα με την οποία τα αποξηραμένα φύλλα του φυτού σε σκόνη ανακατεύονται με καρπούζια κατά την διάρκεια αποθήκευσης ούτως ώστε να προστατεύσουν τα δροσερά φρούτα από ασθένειες. Φυτό με έντονη παρουσία στον Νομό Κιλκίς .

Astragalus monspessulanus ssp.monspessulanus

Αστράγαλος ο Μομπελιανός.

Πολυετές χωρίς βλαστό σχεδόν έρπον φυτό με πορφυρά άνθη σε βοτρυοειδής ταξιανθίες , στην άκρη μακρού μίσχου που ξεκινάει από την ροζέτα των φύλλων. Εντυπωσιακός ο μικρόκοσμος του φυτού. Κατά την αναγνώριση του φυτού ένα στοιχείο που είναι βασικό είναι οι τρίχες που βρίσκονται πάνω στα φύλλα του φυτού. Το εντυπωσιακό είναι πώς οι τρίχες στο συγκεκριμένο είδος είναι στερεωμένες στο φύλλο από την μέση τους. Ετσι μπορούν να γυρνάνε όπως ο έλικας του αεροπλάνου με το κέντρο σταθερό. Ήταν το τελευταίο που θα περίμενα να συναντήσω στο μικρόκοσμο του φύλλου. Το φυτό ευτυχώς είναι αρκετά σκληρό και εμφανίζει αρκετούς πληθυσμούς στην περιοχή του Κιλκίς.

Euphorbia amygdaloides (L.) ssp.amygdaloides

Ευφόρβια η Αμυγδαλoειδής.

Πολυετές δηλητηριώδες φυτό που εμφανίζει ιδιαίτερη προτίμηση σε σκιερές τοποθεσίες . Είναι η συνήθης συντροφιά του περιηγητή που περπατάει κάτω από μεγάλα δένδρα. Τα αμυγδαλωτά φύλλα του παίρνουν καφεπόρφυρο χρώμα τον χειμώνα . Το υποείδος amygdaloides ανθίζει σε βλαστούς του δευτέρου έτους . Τα φύλλα του πρώτου έτους είναι μεγαλύτερα και βρίσκονται κοντά στην βάση. Επαφή με το γαλακτώδες υγρό που βγάζει το φυτό όταν τραυματίζεται μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς και ακόμη και τύφλωση αν μεταφερθεί στα μάτια. Συχνό φυτό στην περιοχή του Κιλκίς με άνθιση από τις αρχές του Απρίλη.

Scandix australis ssp. australis (L)

Σκάνδιξ ο Αυστραλιανός.

Γνωστό και ως Ανθρίσκος , Μυρώνια , Σκαντσίκι και Καυκαλίθρα. Ανήκει στα αρωματικά φυτά . Είναι ετήσιο φυτό με απαλά 2 έως 4 φορές διαιρεμένα , μοιάζουν πολύ με αυτά του άνηθου.Ο Διοσκορίδης έγραφε για το φυτό ότι είναι  « .. άγριο λάχανον , υποδριμυ και έμπικρον , εδώδιμον και ωμόν εσθιόμενον ευκοίλιον, ευστόμαχον και ουρητικόν …». Το φυτό παρουσιάζει δύο ιδιομορφίες . Στα άνθη του συμμετέχουν και εξωτερικά λευκά πέταλα που έχουν μεγαλύτερο μέγεθος από τα υπόλοιπα , ενώ ο καρπός του έχει ράμφος ακόμη και μεγαλύτερο από το τμήμα που περιέχει τους σπόρους. Το τσάι από το φυτό θεωρείται διεγερτικό. Σε πολλές περιοχές του Κιλκίς ακόμη και σε βραχώδεις τοποθεσίες όπου συλλέγει την υγρασία των ανάμεσα στις σχισμές.

Cardamine hirsuta – L.

Καρδαμίνη η Δασεία.

Φυτό με παγκόσμια εξάπλωση. Δεν αναπτύσσεται μόνο στον αρκτικό κύκλο και την βόρεια Ρωσία. Μπορεί να φτάσει τα 30cm. Έχει βλαστό λείο και τα φύλλα εμφανίζονται σε ρόδακα στην βάση του φυτού. Τα λευκά πέταλα του φυτού δεν ξεπερνούν τα 5mm . Μικροκαμωμένο φυτό με εντυπωσιακά μακρύ σε σχέση με το μέγεθός του κεράτιο το οποίο φιλοξενεί τους καρπούς του φυτού . Είναι μελιτογόνο φυτό το μέγεθος όμως του άνθους στο συγκεκριμένο είδος αρκετά μικρό. Θα το συναντήσουμε ακόμη και μέσα στις μεγάλες πόλεις του νομού να ανθίζει από αρχές του Μάρτη.

Cardamine graeca – L.

Καρδαμίνη η Ελληνική.

Φυτό όμοιο σχεδόν με το προηγούμενο . Μικρές οι διαφορές τους. Μια από αυτές το μέγεθος των πετάλων όπου στην μπορεί να φτάσει τα 6-7 mm. Η σημαντικότερη όμως διαφορά βρίσκεται στο σημείο σύνδεσης των φύλλων του βλαστού με τον κορμό . Στην ελληνική στο σημείο που συνδέονται τα φύλλο αναπτύσσει αυτάκια που αγκαλιάζουν τον κορμό, κάτι το οποίο δεν συναντάμε στην δασεία. Η ελληνική καρδαμίνη εξάλλου αναπτύσσεται στην Μεσογειακή Ευρώπη από την Κορσική και προς ανατολάς. Η παρουσία του στο Παικο είναι μεγαλύτερη από αυτήν στα Κρούσια. Ανθίζει λίγο αργότερα από την Δασεία προς το τέλος του Μάρτη.

Potentilla micrantha Ramond ex DC.

Ποτεντίλλα η Μίκρανθος.
Το γένος πήρε την ονομασία του από την λατινική λέξη potens που σημαίνει δυνατός παραπέμποντας στις φαρμακευτικές ιδιότητες του φυτού. Αν και τα πεντάφυλλα όπως τα ονομάζει ο Γεννάδειος συνήθως έχουν κίτρινο χρωματισμό , ό χρωματισμός της συγκεκριμένης με το μικρό άνθος όπως αναφέρει και το όνομα του είδους είναι λευκός. Το φύλλωμα μοιάζει πολύ με αυτό της φράουλας όπως και το άνθος του φυτού μόνο που στην ποτεντίλλα τα πέταλα λες και καρφιτσώνονται στον κάλυκα μόνο σε ένα μικρό σημείο. Πολύ συχνό σε εμφάνιση φυτό σε όλο το νομό από τα χαμηλά ακόμη υψόμετρα .

Veronica hederifolia ssp. triloba -(Opiz) Celak

Βερονίκη η Κισσόφιλλη. 

Τριχωτό έρπων φυτό που φτάνει τα 60 cm . Τα φύλλα με μίσχο συνήθως με 3 λοβούς με τον μεσαίο να έχει μεγαλύτερο πλάτος από μήκος έντονα τριχωτός. Άνθος φωτεινού κυανού χρωματισμού σχετικά μικρό , που αναπτύσσεται σε μίσχο από την βάση του φύλου και έχει διάμετρο που φτάνει τα 9 mm φωτεινού κυανού χρωματισμού. Απολαμβάνει τις ακτίνες του ήλιου στην βάση θάμνων και χαμηλών δένδρων από τις αρχές του Μάρτη σε πολλές περιοχές του Κιλκίς.

Sarcoscypha coccinea

Σαρκοσκύφη η κόκκινη.

Ο Γιώργος Κωνστανταντινίδης στο Βιβλίο του Μανιτάρια φωτογραφικός οδηγός αναφέρει πώς είναι φαγώσιμο μανιτάρι αλλά σκληρό.Εμφανίζεται από τον Νοέμβριο μέχρι τον Μάιο σε υγρές θέσεις . Όμορφο μανιτάρι που δίνει χρώμα και σχήμα στο έδαφος .

Erophila verna (L.) Chevall. ssp spathulata

Ερωφύλη η Εαρινή. 

syn. Draba verna.

Θα περάσει σχεδόν απαρατήρητο από τον ταξιδιώτη αυτό το μικρό στολίδι της υπαίθρου. Αν και η βιβλιογραφία δίνει πώς το φυτό μπορεί να φτάσει τα 20 cm εντούτοις στο Κιλκίς δεν θα το δούμε να ξεπερνάει τα 10cm.  Τα φύλλα του φυτού αναπτύσσονται σε ρόδακα στην βάση του και από το κέντρο του αναπτύσσεται ο ανθοφόρος άξονας . Στην άκρη του θα δούμε να αναπτύσσονται μικρά άνθη με λευκά πέταλα διευθετημένα σε δύο αντικριστές περιοχές. Πολύ συχνό σε εμφάνιση στο Κιλκίς σε ημισκιερές καλά αποστραγγιζόμενες περιοχές.

Hedera helix L.

Χέδερα ή Ελιξ. (Κισσός)

Πολυετές φυτό με έντονες αναρριχητικές τάσεις . Την προσπάθειά του να αναπτύξει όσο το δυνατόν περισσότερη φυλλική επιφάνεια για φωτοσύνθεση δεν μπορεί να την σταματήσει κανένα εμπόδιο. Μπορεί να φτάσει τα 20 μέτρα ενώ μπορεί να ζήσει για περισσότερα από 100 χρόνια. Ο Γεννάδειος αναφέρει πώς υπάρχει βεβαιωμένο φυτό στο Μονπελλιέ με ηλικία άνω των 500 ετών. Εκτός από θεραπευτικές ιδιότητες κατά παθήσεων του αναπνευστικού το φυτό παράγει και σημαντικές ποσότητες γύρης για τις μέλισσες , υστερεί όμως στην ποσότητα νέκταρ. Η φωτογραφία είναι από την περιοχή της Επταλόφου με τον Κισσό να χρησιμοποιεί έναν κάθετο βράχο για να φτάσει στον ήλιο .

Lamium amplexicaule ssp. amplexicaule - ( L.)

Λαίμιο το Περίβλαστο.

Το όνομα του γένους οφείλεται στο μακρύ λαιμό του άνθους και αυτός έδωσε και το όνομα στην Οικογένεια . Το όνομα στο είδος δόθηκε από τα ανώτερα φύλλα του βλαστού που τον αγκαλιάζουν. Είναι χειμερινό δικοτυλήδονο φυτό που φυτρώνει το φθινόπωρο και ανθίζει την άνοιξη. Τα κατώτερα φύλλα σε αντίθεση με τα περίβλαστα έχουν μίσχο . Κάθε φυτό μπορεί να παράξει μέχρι και 200 ωοειδής σπόρους . Πολύ συχνό φυτό σε χλοώδεις περιοχές του Νομού , με άνθη συνήθως τους πρώτους μήνες της άνοιξης.

Thlaspi perfoliatum ssp.perfoliatum L.

Θλάσπι το διαμπερές. 

Ανήκει στην οικογένεια των Σταυρανθών (Cruciferae ή Brassicaceae) . Έντονη η ομοιότητα του με το ταγάρι του βοσκού Capsella της οποίας όμως ο καρπός είναι σχεδόν τριγωνικός. Στην κεντρική Ευρώπη πιστεύουν πως το φυτό έχει την ικανότητα να διώχνει την νικοτίνη από το σώμα μας. Συχνό σε εμφάνιση στο Κιλκίς σε μεγάλους πληθυσμούς συνήθως σε ομάδες σε ανοιχτές περιοχές από τα μέσα Μαρτίου.

Ruscus aculeatus L.

Ρούσκος ο Ακιδωτός.

Φρυγανώδης όρθιος θάμνος αρκετά συχνός σε εμφάνιση την περίοδο των Χριστουγέννων μέσα στα σπίτια. Η προσπάθεια του φυτού να προστατευθεί από φυτοφάγα ζώα το οδήγησε στην ανάπτυξη δευτερευόντων βλαστών που είχαν σχήμα φύλλου . Οι βλαστοί παράλληλα ήταν τόσο αιχμηροί και σκληροί που τα ζώα δεν μπορούσαν να πλησιάσουν το φυτό.  Το ιδιόμορφο όμως καρφίτσωμα του κατακόκκινου καρπού στο μέσω του φυλόμορφου κλαδώδιου και η αντοχή του στον χρόνο το έκαναν περιζήτητο στα ζεστά σαλόνια την περίοδο των Χριστουγέννων. Ευτυχώς το φυτό είναι πολύ σκληρό και οι πληθυσμοί του είναι πολύ μεγάλοι , συνήθως στην σκιά μεγαλύτερων δένδρων σε πολλές ορεινές και ημιορεινές περιοχές του Νομού.

Galanthus elwesii ssp. elwesii

Γάλανθος του Elwes.

Ο γάλανθος με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στην περιοχή του Κιλκίς. Συνήθως σε υψόμετρο μεταξύ των 150 και 900 μέτρων και στις δύο περιοχές του Νομού , τόσο στα Κρούσια όσο και στο Παικο. Έχει την ικανότητα να εκπλήσσει τον περιηγητή αφού φυτρώνει στα πιο παράξενα σημεία .  Η πράσινες αποχρώσεις στο λευκό εσωτερικό άνθος του φυτού τόσο στην βάση όσο και στην κορυφή τον ξεχωρίζουν από το άλλο είδος γάλανθου στον Νομό.

Helleborus cyclophyllus - Boiss

Ελλέβορος ο Κυκλόφυλλος.

Πολυετές όμορφο αλλά και δηλητηριώδες φυτό . Την ονομασία του γένους συνθέτουν οι λέξεις ελάφι + «βορά – βιβρώσκω = τρώγω » , φυτό που το έτρωγαν τα ελάφια . Φυτό με όμορφα λουλούδια ανοιχτοπράσινα λουλούδια που αναπτύσσονται πριν τα φύλλα και πολύ συχνά μαζί με τα τελευταία χιόνια του χειμώνα. Και μόνο με την μυρωδιά του μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις ενώ στην αρχαία Ελλάδα το χρησιμοποιούσαν κατά της επιληψίας. Συνήθως κάτω από τα δένδρα στις παρυφές δασών του Κιλκίς σε αρκετά μεγάλους πληθυσμούς.

Galanthus nivalis Subsp. nivalis - ( L.)

Γάλανθος ο Χιονώδης .

Μέχρι και σήμερα το φυτό το έχω συναντήσει μόνο σε μια περιοχή του Κιλκίς στην ευρύτερη περιοχή της λίμνης Δοϊράνη . Υπάρχει και μια αναφορά για παρουσία του είδους στο Παικο σε εργασία των Αθανασιάδη - Δρόσου . Αποτελεί ένα από τα δύο είδη γάλανθου που αναπτύσσονται στο Νομό . Το άλλο είδος είναι ο Ελβέσιος. Η εμφανής διαφορά των δύο ειδών βρίσκεται στην κηλίδα του εσωτερικού άνθους . Στον χιονώδη βρίσκεται μόνο στην κορυφή του άνθους.

Crocus olivieri - Gay

Ο Κρόκος του Ολιβιέρ .

Φυτό  που κάνει την εμφάνισή του στο Κιλκίς μέσα στον Φεβρουάριο .Οι περιοχές που αναπτύσαεται δεν είναι τόσο πολλές όσο αυτές του χρύσανθου χωρίς όμως να  σπάνια η εμφάνιση του φυτού . Συχνά θα το δούμε σε ομάδες μαζί με τον Κρόκο τον Χρύσανθο . Έχει πιο φαρδιά φύλλα από τον χρύσανθο , που φτάνουν τα 4 mm σε πλάτος ενώ συνήθως αναπτύσσονται τουλάχιστον 2 άνθη απο κάθε βολβό. Ο βολβός του φυτού καλύπτεται από παράλληλες τριχοειδής ίνες που μοιάζουν με αυτές τις καρύδας.  Ανήκει στα προστατευόμενα είδη .  Θα τον συναντήσουμε ως αυτοφυές μόνο στην περιοχή των Βαλκανίων .

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΚΙΛΚΙΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ FLORA KRISTONIA.

Σήμερα συμπληρώθηκαν 365 ημέρες από την στιγμή που για πρώτη φορά βγήκε στον αέρα η florakristonia .

Η προσπάθεια καταγραφής ξεκίνησε από το 2006 και μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί πάνω από 700 είδη φυτών στην περιοχή που οριοθετείται από τα σύνορα του Νομού Κιλκίς. Οι αναρτήσεις έχουν άμεση σχέση με την εποχή και οι φωτογραφίες προέρχονται από τοποθεσίες του Κιλκίς.  Η προσπάθεια συνεχίζεται και σαν στόχος για το 2011 ορίσθηκε η έναρξη λειτουργίας χλωριδικού κτηματολογίου . Κάθε φυτό θα πιστοποιήσει την εδαφική του κυριαρχία σε όλο τον Νομό .Ίσως κάποτε το κτηματολόγιο αυτό χρησιμοποιηθεί για την προστασία των φυτών .

Δεν ξέρω αν είναι τυχαίο αλλά το πρώτο φυτό για την νέα χρονιά που καταγράφεται είναι ο Κρόκος ( Crocus biflorus group subsp. chrysanthus ) με το χρυσό άνθος .

Ο πιο ταπεινός , πανέμορφος κρόκος που στολίζει της βραχώδεις άγονες περιοχές του Κιλκίς . Ας ελπίσουμε πώς η φετινή χρονιά θα βοηθήσει στην πιστοποίησή και προστασία όσο το δυνατόν περισσότερων ειδών .

Romulea bulbocodium - (L) Seb. & Mauri

Ρωμουλέα το Βολβοκώδιον .

 Ένα από τα όμορφα βολβώδη φυτά του Νομού που πολύς κόσμος το μπερδεύει με τον κρόκο . Για να μπορέσουμε να το ξεχωρίσουμε δεν έχουμε παρά να παρατηρήσουμε αν το άνθος βγαίνει κατ ευθείαν από την γη ή αναπτύσσεται πάνω σε βλαστό. Ο Γεννάδειος αναφερόμενος στο φυτό το αποκαλεί ευανθέστατον . Πολύ συχνά θα το δούμε να δημιουργεί ανθοτάπητες σε αρκετές περιοχές του Κιλκίς . Ευτυχώς ανήκει στα φυτά που αναπτύσσονται σε μεγάλους πληθυσμούς χωρίς ορατούς κινδύνους.Από τα πρώτα φυτά του έτους.