Iris sintenisii ssp.sintenisii - Janka

Ίριδα του Σιντέσι.

Το γένος πήρε το όνομά του από το σχήμα των τμημάτων του περιάνθιου σε μορφή ουράνιου τόξου. Η ονομασία του φυσικού αυτού φαινομένου ονομάστηκε Ίριδα για πρώτη φορά από τον Όμηρο ίσως γιατί έδειχνε να μεταφέρει μήνυμα από τον ουρανό προς την γη όπως έκανε και η Ίριδα η αγγελιοφόρος του Δία. Το όνομα του είδους δόθηκε στο φυτό προς τιμήν του Paul Ernst Emil Sintenis Γερμανού βοτανολόγου. Στο Νομό το φυτό το έχω συναντήσει μόνο σε δύο σημεία μέχρι σήμερα πολύ κοντά σε ασφαλτοστρωμένη διαδρομή με ιδιαίτερα σημαντικό τον κίνδυνο να καταστραφεί.

Periploca graeca - (L)

Περίπλοκα η Ελληνική.

Η κοινή της ονομασία περικοκλάδι αλλά και περικοκλάδα . Είναι πολυετής αναρριχώμενη πόα με δερματώδη φύλλα και ιδιαίτερα άνθη . H ονομασία του στα αγγλικά παραπέμπει στην βελούδινη υφή των ανθέων. Την συνάντησα κοντά στον Αξιό ποταμό σε μια περιοχή που ίσως σε λίγο να μην υπάρχει. Το φυτό είχε γαντζωθεί στις όχθες του ποταμού και χαιρόταν την υγρασία που απλόχερα του προσέφερε το ποτάμι. Δεν το έχω ξανασυναντήσει στο Κιλκίς.

Orchis mascula ssp.mascula - ( L)

Ορχιδέα η Αρσενική .

Γνωστή πιο πολύ με το καλλιτεχνικό της όνομα " σερνικοβότανο". Φυτό με λίγα σκουρόχρωμα στίγματα στο μεσαίο λοβό και αποκλίνοντες πλαϊνούς λοβούς. Τα φύλλα με ρόδινα στίγματα κοντά στην συμβολή με τον ανθοφόρο βλαστό.Το περιβάλλον του Παικου ευνοεί την ανάπτυξη του φυτού σε πάρα πολλές περιοχές του βουνού.

Geranium dissectum - ( L)

Γεράνιο το Δισχιδές.

Η ονομασία του γένους προέρχεται από το σχήμα του καρπού που μοιάζει πολύ με το λαιμό και το ράμφος του Γερανού ενώ το είδος πήρε το όνομά του από το βαθύ σκίσιμο των φύλλων . Στα αγγλικά ονομάζεται cut - leaved geranium . Πρόκειται για ετήσιο φυτό με απλωτές τρίχες όρθιο βλαστό και ρόδινα μικρά άνθη. Σε πολλές περιοχές του Κιλκίς συνήθως με αρκετή υγρασία θα συναντήσουμε το φυτό να αναπτύσσεται σε μεγάλες ομάδες.

Cynoglossum creticum - Miller, Gard.

Κυνόγλωσο το Κρητικό.

Το γένος πήρε το όνομά του από το σχήμα του φύλλου. Η μορφολογία των φύλλων μοιάζει πολύ με την γλώσσα του σκύλου (αρχ.κύων) . Χαρακτηριστικό του φυτού τα λευκά άνθη με τις μπλε νευρώσεις που με την ωρίμανση γίνονται πορφυρά. Σε κάθε θέση άνθους αναπτ΄θσονται τέσσερις συνήθως αγκαθωτοί καρποί. Στο Κιλκίς εμφανίζεται μεμονωμένο σε όλο τον Νομό όχι όμως σε πολύ μεγάλους πληθυσμούς.

Chelidonium majus - ( L)

Χελιδόνιο το Μέγα.

Χελιδόνιο το ονόμαζε ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης. Όλα τα μέρη του φυτού είναι δηλητηριώδη λόγω του αλκαλοειδούς χελιδονίνη . Ο χυμός του κίτρινος με παρόμοιες ιδιότητες με αυτές του όποιου. Η λαϊκή ιατρική το χρησιμοποιεί ευρέως κατά των κάλων . Υπάρχουν και έρευνες κατά τις οποίες το χελιδόννιο δρα κατά της πιτυρίδας , ενώ ακόμη έχει αποδειχθεί ότι βοηθάει και στην ροή της χολής πρός το στομάχι. Το άνθος του φυτού έχει έντονο κίτρινο χρωματισμό ενώ εντελώς ασυνήθιστο σε σχήμα είναι το φύλλο του φυτού. Θα το συναντήσουμε σε σκιερά μέρη σε λίγες περιοχές του Νομού.

Briza maxima - ( L)

Βρίζα η Μέγιστη.
 Πολλές φορές το όνομα Βρίζα αναφερόμαστε στην Σίκαλη , ενώ το φυτό με την λατινική ονομασία Briza είναι γνωστό ως ψευδοβρίζα. Εκτός από αυτή την δημώδη ονομασία πιο γνωστό και κατά την άποψή μου αντιπροσωπυτικότερη είναι η ονομασίες τρεμόχορτο και σκουλαρικιά . Στην αγγλική ονομάζεται large Quaking - grass . Αυτές οι ονομασίες παραπέμπουν στα σταχύδια που κρέμονται από το βλαστό και στο παραμικρό φύσημα του ανέμου κουνιούνται .Μέχρι και σήμερα την έχω συναντήσει μόνο σε ένα σημείο του Κιλκίς . Δεν φαίνεται να είναι τόσο συχνό όπως η άλλη βρίζα του Κιλκίς.

Tragopogon porrifolius ssp. porrifolius - ( L)

Τραγοπώγων ο Πρασόφυλλος.

Το γένος πήρε το όνομά του από την ομοιότητα των φύλλων με την γενειάδα του τράγου . (Τράγος= αρσενική αίγα  + πώγων = πηγούνι). Παλαιότερα το καλλιεργούσαν και ως λαχανικό για την ιδιαίτερη και γλυκιά γεύση της ρίζας του ενώ τα τρυφερά του φύλλα τα χρησιμοποιούσαν ως λαχανικό. Οι ρίζες του συλλέγονταν τον Οκτώβριο ενώ ένα είδος μαστίχας γινόταν από τον λευκό χυμό του φυτού. Σε όλες τις περιοχές του Νομού από την αρχή της άνοιξης μέχρι και τους πρώτους καλοκαιρινούς μήνες.

Moenchia mantica ssp.mantica - (L.) Bartl.

Μοίνχια η Μαντική.

Το γένος πήρε το όνομά του από το επίθετο του γερμανού καθηγητή βοτανικής Conrad Moench . Είναι ετήσιο φυτό που φτάνει σε ύψος τα 30 cm με λεπτό αρκετά δυνατό κορμό με λογχοειδή φύλλα και άνθη που έχουν πέταλα διπλάσια σε αριθμό από τα πέταλα. Αυτή την αποχή και μέχρι τα τέλη του Μαϊ οι πληθυσμοί είναι τόσο μεγάλου σε πολλές περιοχές του νομού που δημιουργείται λευκοπράσινο πέπλο στο έδαφος.

Coronilla emerus ssp. emeroides -(Boiss. & Spruner) Hayek

 Στεφανίσκος ο Πηγανοειδής .

Είναι θάμνος που φτάνει το 1 μέτρο με φύλλα που αποτελούνται από 2-4 ζεύγη μικρότερων φυλλαρίων και κίτρινα άνθη σε ομάδες που ξεκινούν σχεδόν από το ίδιο σημείο και είναι μικρότερες από 8 . Ο θάμνος έχει ιδιαίτερη αδυναμία σε βραχώδης τοποθεσίες . Ο Γεννάδιος αναφέρει πως θεωρείται στην λαϊκή Ιατρική φαρμακευτικός. Αναπτύσσεται σε πολλές περιοχές του Κιλκίς με κύριο μήνα άνθησης τον Μάιο.

Papaver rhoeas L.

Ζωγραφίζοντας .

Η Έλενα το ονόμασε  Παπαρουνότοπος. Σε συνδυασμό με Ανθεμίδες (Μαργαρίτες ) και Βίκους το βροντερό κάλεσμα των φυτών δέν αφήνει περιθώρια στα έντομα . Η διαιώνιση των ειδών είναι μια δύναμη πανίσχυρη , αποτυπώνεται σε εικόνες και αρώματα σε κάθε σημείο του χρονοχώρου της ΄Ανοιξης. Η περιοχή ήταν η πρώην λίμνη Αρτσάν στο κέντρο του Νομού.

Vicia villosa Roth,Tent.

 Βίκια η Τριχωτή.

Μονοετής πόα που μπορεί να φτάσει τα 60 cm  . Άνθη πολλά κυανοιώδους χρωματισμού με φύλλα που αποτελούνται από 8-10 ζεύγη φυλλαρίων . Από παρατηρήσεις σε σχέση με τις υπόλοιπες βίκιες που αναπτύσσονται στην περιοχή μας , θεωρώ πως το συγκεκριμένο είδος είναι αυτό το οποίο επισκέπτονται συχνότερα μέλισσες με ιδιαίτερο πάθος . Το φυτό δημιουργεί μεγάλες και πυκνές ομάδες με ανθοφορία που ξεκινάει από τις αρχές Απριλίου.

Vicia pannonica ssp.striata - (Bieb.) Nyman

Βίκια η Πορφυρίζουσα .
(syn. Vicia purpurascens)

Το υποείδος κατατάσσεται στο είδος της παννονικής (pannonica) . Φυτό με έντονη παρουσία στο Νομό . Συνήθως δημιουργεί μεγάλες και πυκνές ομάδες σε περιοχές χαμηλού υψομέτρου και πολλές φορές συλλέγεται από τους κτηνοτρόφους για να χρησιμοποιηθεί ως τροφή των ζώων. Ως εδαφοβελτιωτικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιοχές άγονες αφού βελτιώνει την σύνθεση του εδάφους τόσο με τα αζωτοδεσμευτικά οζίδια της ρίζας όσο και με την φυλλική του επιφάνεια για βελτίωση της οργανικής ουσίας του εδάφους.  

Vicia melanops - Sibth. & Sm

Βίκια η Μελανή .

Το γένος πιθανόν να πήρε το όνομά του από την ικανότητα των αναρριχώμενων φυτών να στερεώνονται με την βοήθεια του έλικα που αναπτύσσουν στην άκρη των σύνθετων φύλλων ( λατ. vincire = στερεώνω ) . Το συγκεκριμένο είδος πήρε το όνομά του από τα μελανά πτερύγια του άνθους . Αρκετά σύνηθες σε εμφάνιση φυτό σε όλες τις περιοχές του Κιλκίς από τις πεδινές ακόμη καλλιεργούμενες εκτάσεις . Ο Απρίλιος και ο Μάιος είναι ο κύριος μήνας ανθοφορίας του φυτού.

Lamium maculatum - ( L )

Λαίμιο το Στικτό.

Πολυετές είδος που πολλαπλασιάζεται με παραφυάδες που βλαστάνουν εύκολα. Για το λόγο αυτό θα το συναντήσουμε σε μεγάλες ομάδες να συμπεριφέρεται ως φυτό εδαφοκάλυψης. Ανθίζει λίγο αργότερα από το άλλο Λαίμιο του Κιλκίς το Γαργανικό το οποίο βιάζεται να καλέσει τα έντομα από νωρίς τον Φεβρουάριο , ειδικά  σε προστατευμένες περιοχές. Όπως και το Λευκό Λαίμιο έχει τόσο πολύ νέκταρ που μπορούμε και να το πιούμε. Θα το συναντήσουμε σε περιοχές του Κιλκίς που ξεπερνάνε τα 300 μ μέσα στον Απρίλιο.

Primula veris ssp. columnae - ( L.) (Ten.) Lόdi

Η Πρίμουλα της Άνοιξης.

Την θεωρώ την πιο όμορφη παρουσία στο δάσος το πρώτα δεκαήμερο του Απρίλη . Είναι γνωστή και ως Δρακάκι και Πασχαλούδα . Στό Πάικο θα συναντήσουμε δυο υποείδη το veris που έχει φύλλο με λίγες τρίχες στην κάτω επιφάνειά του και το columnae με πολλές λευκές τρίχες στην πίσω πλευρά του φύλλου. Συνώνυμο του φυτού το Primula officinalis αφού η ρίζα του χρησιμοποιείται για παθήσεις των αναπνευστικών οδών ενώ στην ομοιοπαθητική το χρησιμοποιούν κατά των νεφροπαθειών. Στην περιοχή μας θα την συναντήσουμε στο Παικο τα Κρούσια και το Μπέλλες γύρω στην πρωτομαγιά.

Lunaria annua ssp. pachyrhiza - (Borbαs) Hayek

 Λουνάρια η ετήσια .
Γνωστή και ως Σεληνίτις ή Σεληναία. Η παχύρριζα που είναι το συγκεκριμένο υποείδος έχει βρώσιμη ρίζα ενώ τα σπέρματά της χρησιμοποιούνται από στην φαρμακευτική. Οι πληθυσμοί του φυτού μεγάλοι στους πρόποδες του Μπέλες κοντά στην Δοϊράνη. Εκτός από την όμορφη σε χρώμα και σχήμα ταξιανθία που κάνει την εμφάνισή της από τα μέσα Μαρτίου ιδιαίτερου κάλους είναι και ο σχηματισμός του καρπού του φυτού που θα το δούμε συχνά να στολίζει βάζα και τοίχους.

Lathyrus venetus - (Miller)

Λάθυρος ο Ενετός.

Πρόκειται για πολυετές φυτό . Διαφοροποιείται από όλα τα άλλα λαθούρια από τα μεγάλα του φυλλάρια που φτάνουν και τα 5 cm σε μήκος. Συνήθως 2-4 σε κάθε φύλλο. Η ταξιανθία αποτελείται από 6-30 άνθη και έτσι ξεχωρίζει από το είδος vernus το οποίο μοιάζει πολύ αλλά έχει μικρότερη ταξιανθία. Το συνάντησα για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2011 σε σκιαζόμενη περιοχή κάτω από ψηλότερα δένδρα στην περιοχή της Καστανερής στο Παικο.

ΠΑΪΚΟ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011

ΠΑΪΚΟ ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΣΥΝΟΡΟ .
Το βουνό έχει ορισθεί ως φυσικό όριο μεταξύ δύο Νομών . Εδώ στα 980 μέτρα δεν υπάρχουν όρια ούτε καν μεταξύ γης και ουρανού , όλα έχουν γίνει ένα μέσα στο σύννεφο . Να ανήκει άραγε σ΄εμάς ή μήπως σε αυτούς........

ΟΡΟΣ ΠΑΪΚΟ 16/11/2010

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2011 ΠΑΪΚΟ .

Αν και ο καιρός δέν ήταν κατάλληλος για εξόρμηση πήρα την απόφαση να ξεκινήσω. Οι εικόνες καταπληκτικές και το κρύο πολύ. Αυτό δεν είχε καμία σημασία για τις κερασιές.

Aethionema saxatile ssp.graecum - (Boiss. & Spruner) Hayek

Αιθιόνημα το Ελληνικό.

Όμορφο χαμηλό φυτό με λεπτοκαμωμένα λευκορόδινα άνθη και σαρκώδη φύλλα. Έχει ιδιαίτερη αδυναμία σε βραχώδης περιοχές του Νομού. Η πρώτη μας συνάντηση έγινε στις βραχώδεις πλαγιές του Παικου στην περιοχή του Ομαλού. Δύσκολο να μπορέσεις να μαζέψεις μια χούφτα χώμα ανάμεσα από τούς βράχους κι όμως τα φυτά βρίσκουν χώρο να αναπτυχθούν. Βρίσκουν τρόπο να αντέξουν και στην έλειψη νερού και το συγκεκριμένο είδος φένεται πώς αποθηκευει τις αναγκαίες ποσότητες στα φύλλα.είναι ενδημικό της νότιας Βαλκανικής και της περιοχής του Αιγαίου.

Lathyrus cicera - L

Λάθυρος ο Ερέβινθος.

Γνωστό και ως αφάκα ή λαθύρι. Πολύ συχνό σε εμφάνιση φυτό στην περιοχή μας , συνήθως ανάμεσα σε άλλες χαμηλές πόες . Μοιάζει πολύ με το είδος L.Sphaericus . σημαντική διαφορά των δύο η ύπαρξη στον βλαστό του Ερέβινθου πτερυγίων (φτερά) κάτι το οποίο λείπει από το σφαιρικό. Για το είδος cicera έχουν γίνει έρευνες ούτως ώστε να χρησιμοποιηθεί ως χόρτο για ζωοτροφή. Οι αποδόσεις των 150Kg ανα στρέμμα ήταν κάτι παραπάνω από ικανοποιητικές αν σκεφτεί κανείς ότι αναπτύσσεται εντελώς μον0 χωρίς καμιά βοήθεια . Υπάρχει όμως πρόβλημα όταν ωριμάζει ο καρπός και αυξάνεται το επίπεδο της λαθυρίνης που είναι τοξική για τα ζώα. Λίγες είναι οι περιοχές του Κιλκίς που δεν εμφανίζεται το φυτό.

Pyrus amygdaliformis Vill.

Απιδέα η Αμυγδαλοειδής.  (syn. Pyrus spinosa)

Περισσότερο γνωστή ως Γκορτσιά ή  Αγκορτσιά.Το γένος ακόμη πιό γνωστό ως Αχλάδι. Είναι δένδρο μεσαίου μεγέθους με αγκάθια , πολύ σκληρό στην ξηρασία που χαρίζει γενναιόδωρα τα άνθη και τους καρπούς του στο σκληρό πετρώδες ξηροθερμικό περιβάλλον πολλών περιοχών του Κιλκίς. Έντονα μελισσοκομικό φυτό με μέτρια περίοδο άνθησης προσφέρει τροφή στα μελίσσια την αρχή της άνοιξης. Τα λευκά άνθη έχουν έντονο άρωμα, ενώ κατά τα μέσα του καλοκαιριού η καρποί του προσφέρουν τροφή στους περαστικούς. Πολλά δένδρα ΄χουν εμβολιαστεί από βελτιωμένες ποικιλίες , κρατούν όμως γεύση από το μητρικό φυτό. Σε όλες σχεδόν της περιοχές του Νομού .

Pyrus pyraster Burgsd.

Απιδέα η Κοινή.( syn.P.communis auct)

Πιο σπάνιο φυτό από την Γκορτσιά στο Κιλκίς.Σημαντικές διαφορές των δυο ειδών,  το φύλλο που στην κοινή είναι γυαλιστερό και στρόγγυλο ενώ στην Γκορτσιά μακρόστενο και χνουδωτό όταν είναι νεαρό . Σε πολλές παρατηρήσεις και σε δένδρα των δύο ειδών που βρίσκονταν δίπλα το ένα στο άλλο , παρατηρούσα την μεγάλη προτίμηση των μελισσών για την Γκορτσιά σε σχέση με την κοινή αχλαδιά.Ενώ η Γκορτσιά ήταν γεμάτη από μέλισσες , η κοινή είχε σπάνιες επισκέψεις. Στο Κιλκίς αναπτύσσεται και το είδος caucasica . Στό φόντο της φωτογραφίας το χωριό Δαφνοχώρι στο Κέντρο περίπου του Νομού.

Valeriana dioscoridis Sibth. & Sm.

Βαλεριάνα του Διοσκουρίδη.

Γνωστή και ως Αγριοζαμπούκος και πιθανώς η ορεινή νάρδος του Διοσκουρίδη . Συνώνυμο της λατινικής ονομασίας και το Valeriana italica . Είναι η πιο συχνή σε εμφάνιση βαλεριάνα στο Κιλκίς . Έχει φύλλα αραιός τριχωτά και ρόδινα άνθη . μεγάλη είναι η αδυναμία του φυτού σε βραχώδεις περιοχές. Με τους κονδύλους ανάμεσα στα βράχια αναπτύσσει τα φύλλα και τον ανθοφόρο βλαστό δίνοντας χρώμα στο το γρανιτένιο τοπίο. Ο Ιπποκράτης την χρησιμοποιούσε ως φάρμακο. Ακόμη και σήμερα κυκλοφορούν πολλά σκευάσματα στην αγορά βαλεριάνας ως εμμηναγωγά.

Holosteum umbellatum ssp.umbellatum L.

Ολόστεον το Σκιαδωτό.

Φυτό ιθαγενές των παραμεσογείων περιοχών , σχετικά μικρό σε μέγεθος εως 25 cm, με λευκά άνθη και αδενώδες στέλεχος. Το πιο πιθανό είναι να το προσπεράσουμε χωρίς να το παρατηρήσουμε , αφού ο λεπτός κορμός του σε καφέ χρωματισμό σχεδόν το κρύβει ανάμεσα στην υπόλοιπη βλάστηση. Εντύπωση μου προκάλεσε το γεγονός ότι το φυτό όταν ωριμάσει η κάψα με τους σπόρους κατεβάζει το μίσχο που στηρίζει την κάψα προς το έδαφος ώστε να πέσουν οι καρποί στο έδαφος. Συνήθως σε βραχώδεις περιοχές και σε εδάφη όχι πολύ πατημένα.

Doronicum orientale - Hoffm.

Δωρόνικο το Ανατολικό. 

Πολυετές κονδυλόριζο φυτό με ιδιαίτερη προτίμηση σε σκιερές χουμώδης και με αρκετή υγρασία τοποθεσίες. Φυτό με άνθος κίτρινο που μοιάζει έντονα με τις μαργαρίτες. Το άνθος είναι μεγάλο με διάμετρο που φτάνει τα 8 cm και με τα εξωτερικά γλωσσίδια αρκετά λεπτά δίνοντας πιο ντελικάτη μορφή στο άνθος. Το φυτό στο σύνολό του είναι δηλητηριώδες για τον άνθρωπο . Θα το συναντήσουμε κοντά σε ρυάκια στους πρόποδες τόσο του Παικου όσος και του Μπέλες.

Euphorbia myrsinites L.

Ένα φυτό που έγινε Κούκλα.

Όταν η κόρη μου είδε την φωτογραφία του άνθους στον υπολογιστή , ενθουσιάστηκε με την κούκλα που ξεκουραζόταν στα φύλλα . Απομόνωσα λοιπόν το άνθος και άφησα την μικρή να αποτυπώσει αυτό που είχε στο μυαλουδάκι της . Το αποτέλεσμα εντυπωσιακό. Μπράβο σου Έλενα.

Euphorbia myrsinites L.

Ευφόρβια η Μυρσινίτης.
Στο τελείωμα του Παικου προς τον Θερμαΐκό και σε μια έντονα βραχώδη περιοχή , κοντά στο χωριό Ομαλός στο Κιλκίς , ανάμεσα στους βράχους αναπτύσσονται μεγάλοι πληθυσμοί του φυτού. Τις ημέρες αυτές αναδύεται έντονα το άρωμα του φυτού κάτι μεταξύ αμύγδαλου και ακακίας σε όλη την περιοχή. Σε σημείο μάλιστα που αναζητ;aς να βρεις στα ψηλότερα δένδρα -Γκορτσιές τα περισσότερα - τα άνθη που μυρίζουν τόσο όμορφα.  Προσοχή στην διαχείριση του φυτού αφού ο γαλακτώδεις χυμός του μπορεί να προκαλέσει αλλεργίες και ερεθισμούς στο δέρμα. Πλούσια η παρουσία του φυτού στο Παικο , με μικρότερους πληθυσμούς στο Μπέλλες και τα Kρούσια.

Erodium cicutarium ssp.cicutarium L΄Herit.

Ερωδιός ο Κωνιόμορφος.

Γνωστός και ως Καλόγερος ή Χτενάκι. Η ομοιότητα των καρπών με το ράμφος του ερωδιού έδωσε το όνομά του πτηνού στο γένος.Βιαστικό φυτό με τα άνθη να ξεκινούν πολύ νωρίς την εμφάνισή τους ακόμη και αρχές Φεβρουαρίου.Πέρα από της φαρμακευτικές του ιδιότητες που έχουν σχέση με αιμοστατικές ιδιότητες , έντονη εντύπωση μου έκανε μια αναφορά σύμφωνα με την οποία τα αποξηραμένα φύλλα του φυτού σε σκόνη ανακατεύονται με καρπούζια κατά την διάρκεια αποθήκευσης ούτως ώστε να προστατεύσουν τα δροσερά φρούτα από ασθένειες. Φυτό με έντονη παρουσία στον Νομό Κιλκίς .

Astragalus monspessulanus ssp.monspessulanus

Αστράγαλος ο Μομπελιανός.

Πολυετές χωρίς βλαστό σχεδόν έρπον φυτό με πορφυρά άνθη σε βοτρυοειδής ταξιανθίες , στην άκρη μακρού μίσχου που ξεκινάει από την ροζέτα των φύλλων. Εντυπωσιακός ο μικρόκοσμος του φυτού. Κατά την αναγνώριση του φυτού ένα στοιχείο που είναι βασικό είναι οι τρίχες που βρίσκονται πάνω στα φύλλα του φυτού. Το εντυπωσιακό είναι πώς οι τρίχες στο συγκεκριμένο είδος είναι στερεωμένες στο φύλλο από την μέση τους. Ετσι μπορούν να γυρνάνε όπως ο έλικας του αεροπλάνου με το κέντρο σταθερό. Ήταν το τελευταίο που θα περίμενα να συναντήσω στο μικρόκοσμο του φύλλου. Το φυτό ευτυχώς είναι αρκετά σκληρό και εμφανίζει αρκετούς πληθυσμούς στην περιοχή του Κιλκίς.

Euphorbia amygdaloides (L.) ssp.amygdaloides

Ευφόρβια η Αμυγδαλoειδής.

Πολυετές δηλητηριώδες φυτό που εμφανίζει ιδιαίτερη προτίμηση σε σκιερές τοποθεσίες . Είναι η συνήθης συντροφιά του περιηγητή που περπατάει κάτω από μεγάλα δένδρα. Τα αμυγδαλωτά φύλλα του παίρνουν καφεπόρφυρο χρώμα τον χειμώνα . Το υποείδος amygdaloides ανθίζει σε βλαστούς του δευτέρου έτους . Τα φύλλα του πρώτου έτους είναι μεγαλύτερα και βρίσκονται κοντά στην βάση. Επαφή με το γαλακτώδες υγρό που βγάζει το φυτό όταν τραυματίζεται μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς και ακόμη και τύφλωση αν μεταφερθεί στα μάτια. Συχνό φυτό στην περιοχή του Κιλκίς με άνθιση από τις αρχές του Απρίλη.

Scandix australis ssp. australis (L)

Σκάνδιξ ο Αυστραλιανός.

Γνωστό και ως Ανθρίσκος , Μυρώνια , Σκαντσίκι και Καυκαλίθρα. Ανήκει στα αρωματικά φυτά . Είναι ετήσιο φυτό με απαλά 2 έως 4 φορές διαιρεμένα , μοιάζουν πολύ με αυτά του άνηθου.Ο Διοσκορίδης έγραφε για το φυτό ότι είναι  « .. άγριο λάχανον , υποδριμυ και έμπικρον , εδώδιμον και ωμόν εσθιόμενον ευκοίλιον, ευστόμαχον και ουρητικόν …». Το φυτό παρουσιάζει δύο ιδιομορφίες . Στα άνθη του συμμετέχουν και εξωτερικά λευκά πέταλα που έχουν μεγαλύτερο μέγεθος από τα υπόλοιπα , ενώ ο καρπός του έχει ράμφος ακόμη και μεγαλύτερο από το τμήμα που περιέχει τους σπόρους. Το τσάι από το φυτό θεωρείται διεγερτικό. Σε πολλές περιοχές του Κιλκίς ακόμη και σε βραχώδεις τοποθεσίες όπου συλλέγει την υγρασία των ανάμεσα στις σχισμές.

Cardamine hirsuta – L.

Καρδαμίνη η Δασεία.

Φυτό με παγκόσμια εξάπλωση. Δεν αναπτύσσεται μόνο στον αρκτικό κύκλο και την βόρεια Ρωσία. Μπορεί να φτάσει τα 30cm. Έχει βλαστό λείο και τα φύλλα εμφανίζονται σε ρόδακα στην βάση του φυτού. Τα λευκά πέταλα του φυτού δεν ξεπερνούν τα 5mm . Μικροκαμωμένο φυτό με εντυπωσιακά μακρύ σε σχέση με το μέγεθός του κεράτιο το οποίο φιλοξενεί τους καρπούς του φυτού . Είναι μελιτογόνο φυτό το μέγεθος όμως του άνθους στο συγκεκριμένο είδος αρκετά μικρό. Θα το συναντήσουμε ακόμη και μέσα στις μεγάλες πόλεις του νομού να ανθίζει από αρχές του Μάρτη.

Cardamine graeca – L.

Καρδαμίνη η Ελληνική.

Φυτό όμοιο σχεδόν με το προηγούμενο . Μικρές οι διαφορές τους. Μια από αυτές το μέγεθος των πετάλων όπου στην μπορεί να φτάσει τα 6-7 mm. Η σημαντικότερη όμως διαφορά βρίσκεται στο σημείο σύνδεσης των φύλλων του βλαστού με τον κορμό . Στην ελληνική στο σημείο που συνδέονται τα φύλλο αναπτύσσει αυτάκια που αγκαλιάζουν τον κορμό, κάτι το οποίο δεν συναντάμε στην δασεία. Η ελληνική καρδαμίνη εξάλλου αναπτύσσεται στην Μεσογειακή Ευρώπη από την Κορσική και προς ανατολάς. Η παρουσία του στο Παικο είναι μεγαλύτερη από αυτήν στα Κρούσια. Ανθίζει λίγο αργότερα από την Δασεία προς το τέλος του Μάρτη.

Potentilla micrantha Ramond ex DC.

Ποτεντίλλα η Μίκρανθος.
Το γένος πήρε την ονομασία του από την λατινική λέξη potens που σημαίνει δυνατός παραπέμποντας στις φαρμακευτικές ιδιότητες του φυτού. Αν και τα πεντάφυλλα όπως τα ονομάζει ο Γεννάδειος συνήθως έχουν κίτρινο χρωματισμό , ό χρωματισμός της συγκεκριμένης με το μικρό άνθος όπως αναφέρει και το όνομα του είδους είναι λευκός. Το φύλλωμα μοιάζει πολύ με αυτό της φράουλας όπως και το άνθος του φυτού μόνο που στην ποτεντίλλα τα πέταλα λες και καρφιτσώνονται στον κάλυκα μόνο σε ένα μικρό σημείο. Πολύ συχνό σε εμφάνιση φυτό σε όλο το νομό από τα χαμηλά ακόμη υψόμετρα .

Veronica hederifolia ssp. triloba -(Opiz) Celak

Βερονίκη η Κισσόφιλλη. 

Τριχωτό έρπων φυτό που φτάνει τα 60 cm . Τα φύλλα με μίσχο συνήθως με 3 λοβούς με τον μεσαίο να έχει μεγαλύτερο πλάτος από μήκος έντονα τριχωτός. Άνθος φωτεινού κυανού χρωματισμού σχετικά μικρό , που αναπτύσσεται σε μίσχο από την βάση του φύλου και έχει διάμετρο που φτάνει τα 9 mm φωτεινού κυανού χρωματισμού. Απολαμβάνει τις ακτίνες του ήλιου στην βάση θάμνων και χαμηλών δένδρων από τις αρχές του Μάρτη σε πολλές περιοχές του Κιλκίς.

Sarcoscypha coccinea

Σαρκοσκύφη η κόκκινη.

Ο Γιώργος Κωνστανταντινίδης στο Βιβλίο του Μανιτάρια φωτογραφικός οδηγός αναφέρει πώς είναι φαγώσιμο μανιτάρι αλλά σκληρό.Εμφανίζεται από τον Νοέμβριο μέχρι τον Μάιο σε υγρές θέσεις . Όμορφο μανιτάρι που δίνει χρώμα και σχήμα στο έδαφος .

Erophila verna (L.) Chevall. ssp spathulata

Ερωφύλη η Εαρινή. 

syn. Draba verna.

Θα περάσει σχεδόν απαρατήρητο από τον ταξιδιώτη αυτό το μικρό στολίδι της υπαίθρου. Αν και η βιβλιογραφία δίνει πώς το φυτό μπορεί να φτάσει τα 20 cm εντούτοις στο Κιλκίς δεν θα το δούμε να ξεπερνάει τα 10cm.  Τα φύλλα του φυτού αναπτύσσονται σε ρόδακα στην βάση του και από το κέντρο του αναπτύσσεται ο ανθοφόρος άξονας . Στην άκρη του θα δούμε να αναπτύσσονται μικρά άνθη με λευκά πέταλα διευθετημένα σε δύο αντικριστές περιοχές. Πολύ συχνό σε εμφάνιση στο Κιλκίς σε ημισκιερές καλά αποστραγγιζόμενες περιοχές.

Hedera helix L.

Χέδερα ή Ελιξ. (Κισσός)

Πολυετές φυτό με έντονες αναρριχητικές τάσεις . Την προσπάθειά του να αναπτύξει όσο το δυνατόν περισσότερη φυλλική επιφάνεια για φωτοσύνθεση δεν μπορεί να την σταματήσει κανένα εμπόδιο. Μπορεί να φτάσει τα 20 μέτρα ενώ μπορεί να ζήσει για περισσότερα από 100 χρόνια. Ο Γεννάδειος αναφέρει πώς υπάρχει βεβαιωμένο φυτό στο Μονπελλιέ με ηλικία άνω των 500 ετών. Εκτός από θεραπευτικές ιδιότητες κατά παθήσεων του αναπνευστικού το φυτό παράγει και σημαντικές ποσότητες γύρης για τις μέλισσες , υστερεί όμως στην ποσότητα νέκταρ. Η φωτογραφία είναι από την περιοχή της Επταλόφου με τον Κισσό να χρησιμοποιεί έναν κάθετο βράχο για να φτάσει στον ήλιο .

Lamium amplexicaule ssp. amplexicaule - ( L.)

Λαίμιο το Περίβλαστο.

Το όνομα του γένους οφείλεται στο μακρύ λαιμό του άνθους και αυτός έδωσε και το όνομα στην Οικογένεια . Το όνομα στο είδος δόθηκε από τα ανώτερα φύλλα του βλαστού που τον αγκαλιάζουν. Είναι χειμερινό δικοτυλήδονο φυτό που φυτρώνει το φθινόπωρο και ανθίζει την άνοιξη. Τα κατώτερα φύλλα σε αντίθεση με τα περίβλαστα έχουν μίσχο . Κάθε φυτό μπορεί να παράξει μέχρι και 200 ωοειδής σπόρους . Πολύ συχνό φυτό σε χλοώδεις περιοχές του Νομού , με άνθη συνήθως τους πρώτους μήνες της άνοιξης.

Thlaspi perfoliatum ssp.perfoliatum L.

Θλάσπι το διαμπερές. 

Ανήκει στην οικογένεια των Σταυρανθών (Cruciferae ή Brassicaceae) . Έντονη η ομοιότητα του με το ταγάρι του βοσκού Capsella της οποίας όμως ο καρπός είναι σχεδόν τριγωνικός. Στην κεντρική Ευρώπη πιστεύουν πως το φυτό έχει την ικανότητα να διώχνει την νικοτίνη από το σώμα μας. Συχνό σε εμφάνιση στο Κιλκίς σε μεγάλους πληθυσμούς συνήθως σε ομάδες σε ανοιχτές περιοχές από τα μέσα Μαρτίου.

Ruscus aculeatus L.

Ρούσκος ο Ακιδωτός.

Φρυγανώδης όρθιος θάμνος αρκετά συχνός σε εμφάνιση την περίοδο των Χριστουγέννων μέσα στα σπίτια. Η προσπάθεια του φυτού να προστατευθεί από φυτοφάγα ζώα το οδήγησε στην ανάπτυξη δευτερευόντων βλαστών που είχαν σχήμα φύλλου . Οι βλαστοί παράλληλα ήταν τόσο αιχμηροί και σκληροί που τα ζώα δεν μπορούσαν να πλησιάσουν το φυτό.  Το ιδιόμορφο όμως καρφίτσωμα του κατακόκκινου καρπού στο μέσω του φυλόμορφου κλαδώδιου και η αντοχή του στον χρόνο το έκαναν περιζήτητο στα ζεστά σαλόνια την περίοδο των Χριστουγέννων. Ευτυχώς το φυτό είναι πολύ σκληρό και οι πληθυσμοί του είναι πολύ μεγάλοι , συνήθως στην σκιά μεγαλύτερων δένδρων σε πολλές ορεινές και ημιορεινές περιοχές του Νομού.

Galanthus elwesii ssp. elwesii

Γάλανθος του Elwes.

Ο γάλανθος με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στην περιοχή του Κιλκίς. Συνήθως σε υψόμετρο μεταξύ των 150 και 900 μέτρων και στις δύο περιοχές του Νομού , τόσο στα Κρούσια όσο και στο Παικο. Έχει την ικανότητα να εκπλήσσει τον περιηγητή αφού φυτρώνει στα πιο παράξενα σημεία .  Η πράσινες αποχρώσεις στο λευκό εσωτερικό άνθος του φυτού τόσο στην βάση όσο και στην κορυφή τον ξεχωρίζουν από το άλλο είδος γάλανθου στον Νομό.

Helleborus cyclophyllus - Boiss

Ελλέβορος ο Κυκλόφυλλος.

Πολυετές όμορφο αλλά και δηλητηριώδες φυτό . Την ονομασία του γένους συνθέτουν οι λέξεις ελάφι + «βορά – βιβρώσκω = τρώγω » , φυτό που το έτρωγαν τα ελάφια . Φυτό με όμορφα λουλούδια ανοιχτοπράσινα λουλούδια που αναπτύσσονται πριν τα φύλλα και πολύ συχνά μαζί με τα τελευταία χιόνια του χειμώνα. Και μόνο με την μυρωδιά του μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις ενώ στην αρχαία Ελλάδα το χρησιμοποιούσαν κατά της επιληψίας. Συνήθως κάτω από τα δένδρα στις παρυφές δασών του Κιλκίς σε αρκετά μεγάλους πληθυσμούς.